३० अक्टूबर•कृष्णपक्षः पञ्चमी
श्रावणमासः • पुण्यमाहात्म्यम्त्रिंशदध्यायाःशिवपुराणं स्कन्दपुराणं च

श्रावणमाहात्म्यम्

सम्पूर्णाः त्रिंशदध्यायाः श्रावणव्रतकथा च

श्रावणमाहात्म्यं भगवता शिवेन सनत्कुमाराय कथितं नैमिषारण्ये च सूतेन मुनिभ्यः श्रावितं परमपुण्यमाख्यानम्। अत्र त्रिंशदध्यायेषु सोमवाव्रतं, मङ्गलागौरी, नागपञ्चमी, हरितालिका, श्रीकृष्णजन्माष्टमी च श्रावणधर्मस्य च सविस्तरं वर्णनं वर्तते।

आराध्यदेवः

भगवान् शिवः (महादेवः)

अध्यायाः

त्रिंशदध्यायाः (१ तः ३०)

मूलपुराणम्

शिवपुराणं, स्कन्दपुराणम् (सनत्कुमारसंहिता)

मासपरिचयः

श्रावणमासः →

श्रावणमाहात्म्याध्यायाः

त्रिंशदध्यायानां सम्पूर्णा कथा सारश्च

प्रथमोऽध्यायः8 निमेषाः

सूतवचनम्

नैमिषारण्ये शौनकादिमुनयः सूतं श्रावणमाहात्म्यं श्रावयितुं प्रार्थयन्। सूतः श्रोतुः द्वादशगुणान् वर्णयित्वा शिवेन सनत्कुमाराय कथितं माहात्म्यम् अवोचत्।

अध्यायः 1 / 30कथां पठन्तु →
द्वितीयोऽध्यायः11 निमेषाः

श्रावणमासधर्मपालनम्

भगवान् शिवः श्रावणमासस्य पवित्रधर्मपालनस्य, प्रातःस्नानस्य, बिल्वपत्रैः शिवपूजनस्य, इन्द्रियनिग्रहस्य च पावनं विधिम् उपादिदिशत्।

अध्यायः 2 / 30कथां पठन्तु →
तृतीयोऽध्यायः11 निमेषाः

नक्तव्रतम्

श्रावणमासे नक्तव्रतस्य (नक्षत्रदर्शनानन्तरं भोजनस्य) माहात्म्यं, तस्य विधीन्, पापनाशनफलञ्च भगवान् शिवः सविस्तरम् अवदत्।

अध्यायः 3 / 30कथां पठन्तु →
चतुर्थोऽध्यायः12 निमेषाः

धारणपारणव्रतम्

धारणपारणव्रतस्य विधानम्, यत्र श्रावणे एकस्मिन् दिने उपवासः परेऽहनि च पारणं क्रियते। एषा तपस्या शरीरम् आत्मानं च पुनीते।

अध्यायः 4 / 30कथां पठन्तु →
पञ्चमोऽध्यायः12 निमेषाः

कोटिलिङ्गमाहात्म्यं रविव्रतं च

कोटिलिङ्गपूजनस्य माहात्म्यं श्रावणरविव्रतकथा च। सूर्यनारायणशिवपूजया दारिद्र्यं रोगाश्च विनश्यन्ति, ऐश्वर्यञ्च लभ्यते।

अध्यायः 5 / 30कथां पठन्तु →
षष्ठोऽध्यायः7 निमेषाः

सोमवारव्रतकथा

Lord Shiva explains why Monday is dear to him and gives the rule of the Monday vrata of Shravana: evening worship with white flowers, the nakta meal, and the udyapana with golden images of Shiva and Parvati seated on a bull.

अध्यायः 6 / 30कथां पठन्तु →
सप्तमोऽध्यायः17 निमेषाः

मङ्गलागौरीव्रतकथा

मङ्गलागौरीव्रतम्। सौभाग्यवत्यः स्त्रियः अखण्डसौभाग्याय, सन्तानवृद्धये, कुलकल्याणाय च श्रावणमङ्गलेषु इमं व्रतं समाचरन्ति।

अध्यायः 7 / 30कथां पठन्तु →
अष्टमोऽध्यायः10 निमेषाः

बुधबृहस्पतिवारव्रतकथा

श्रावणे बुधबृहस्पतिवारयोः व्रतविधानम्। बुधविष्णुबृहस्पतीनाम् आराधनेन विद्या, मतिः, धनसमृद्धिश्च वर्धते।

अध्यायः 8 / 30कथां पठन्तु →
नवमोऽध्यायः13 निमेषाः

शुक्रवारव्रतकथा

The Friday vrata of the goddess Jivantika, told through Queen Sukeshi, the priest's son Priyavrata, a pilgrimage to Gaya and the talk of the goddesses Shashthi and Jivantika, which shows how the vrata protects a mother's child.

अध्यायः 9 / 30कथां पठन्तु →
दशमोऽध्यायः8 निमेषाः

शनिवारव्रतकथा

शनि-नृसिंह-हनुमत्पूजनं श्रावणशनिवारे। अनेन व्रतेन शनिपीडा, साढेसाती, अरिष्टाश्च नश्यन्ति, भयं शाम्यति।

अध्यायः 10 / 30कथां पठन्तु →
एकादशोऽध्यायः7 निमेषाः

प्रतिपदाद्वितीयोव्रतमाहात्म्यम्

The tithi Mahatmya begins: the Rotaka vrata when the pratipada of Shravana falls on a Monday, and the Audumbara vrata of dvitiya, kept with the udumbara tree for wealth and sons.

अध्यायः 11 / 30कथां पठन्तु →
द्वादशोऽध्यायः11 निमेषाः

श्रावणशुक्लतृतीयाव्रतम्

The Swarna Gauri vrata of the bright tritiya of Shravana: its method and udyapana, and the story of King Chandraprabha and his two queens, one of whom broke the sacred thread.

अध्यायः 12 / 30कथां पठन्तु →
त्रयोदशोऽध्यायः6 निमेषाः

श्रावणशुक्लचतुर्थीव्रतम्

The Durga Ganapati vrata of the bright chaturthi of Shravana: worship of a golden image of Ganesha with the five leaves, the prayers and mantras, and the udyapana.

अध्यायः 13 / 30कथां पठन्तु →
चतुर्दशोऽध्यायः6 निमेषाः

नागपञ्चमीव्रतम्

नागपञ्चमीपर्व। अनन्तवासुक्यादिनागानां क्षीरेण पूजनेन सर्पदोषः, विषभयं, कालसर्पपीडा च प्रशाम्यति।

अध्यायः 14 / 30कथां पठन्तु →
पञ्चदशोऽध्यायः11 निमेषाः

सूपोदनव्रतम्

The Supodana vrata of the bright shashthi, with the story of King Rohita's short-lived son Shivadatta, brought back to life through a young girl's faith in Shiva and Parvati.

अध्यायः 15 / 30कथां पठन्तु →
षोडशोऽध्यायः10 निमेषाः

शीतलापञ्चमीसप्तमीव्रतम्

The Shitala Saptami vrata of the bright saptami: worship of the water deities with curd, rice and cucumber, and the story of a step-well, a family and the sons restored to their mother Sushila.

अध्यायः 16 / 30कथां पठन्तु →
सप्तदशोऽध्यायः9 निमेषाः

पवित्रारोपणविधिः

The pavitra-ropana of the Devi on the bright ashtami: how the pavitra is made, who may do it and what it gives, and the worship of Kumari on the navami of both halves.

अध्यायः 17 / 30कथां पठन्तु →
अष्टादशोऽध्यायः7 निमेषाः

दशमीतिथिमाहात्म्यम्

The Asha-dashami vrata of the bright dashami: worship of the ten directions with their mantras, the udyapana at the year's end, and its fruit for kings, farmers, traders and women.

अध्यायः 18 / 30कथां पठन्तु →
एकोनविंशोऽध्यायः9 निमेषाः

पुत्रदैकादशीद्वादशीव्रतम्

The ekadashi vrata of both halves of Shravana, kept for Lord Shridhara, and the pavitra-ropana of Vishnu on dvadashi: who may do it, the prayers and the release of the pavitra.

अध्यायः 19 / 30कथां पठन्तु →
विंशोऽध्यायः5 निमेषाः

त्रयोदशीचतुर्दशीव्रतम्

The worship of Kamadeva on the bright trayodashi with its offerings and betel, and the pavitra-ropana for Shiva on chaturdashi when it could not be done on ashtami.

अध्यायः 20 / 30कथां पठन्तु →
एकविंशोऽध्यायः9 निमेषाः

श्रावणीपूर्णिमाव्रतम्

श्रावणीपूर्णिमा (उपाकर्म रक्षाबन्धनञ्च)। यज्ञोपवीतपरिवर्तनं, भ्रातृरक्षणसूत्रं, तर्पणञ्च अक्षय्यपुण्यप्रदं भवति।

अध्यायः 21 / 30कथां पठन्तु →
द्वाविंशोऽध्यायः10 निमेषाः

सङ्कटहरणव्रतम्

The Sankata Harana vrata of Ganesha: the resolve, worship, the twenty-one names, arghya to the Moon and the udyapana, and those who kept it, including Parvati, Agastya, Damayanti, Rukmini and Pradyumna.

अध्यायः 22 / 30कथां पठन्तु →
त्रयोविंशोऽध्यायः7 निमेषाः

श्रीकृष्णजन्माष्टमीव्रतम्

श्रीकृष्णजन्माष्टमी। रोहिणीनक्षत्रे निशीथे श्रीकृष्णस्य प्राकट्यम्, उपवासेन पूजनेन च परमां मुक्तिं प्रयच्छति।

अध्यायः 23 / 30कथां पठन्तु →
चतुर्विंशोऽध्यायः6 निमेषाः

कृष्णावतारमहासेनचरितम्

राजा महासेनस्य मुक्तिगाथा। शिवकृष्णयोः अभेदभक्त्या परमशान्तिः भगवदनुग्रहश्च अवाप्यते।

अध्यायः 24 / 30कथां पठन्तु →
पञ्चविंशोऽध्यायः3 निमेषाः

पिठोरव्रतम्

The Pithora vrata of the new moon of Shravana: drawing the things of the world on a wall around Shiva and Parvati, its worship and udyapana, and the promise that what is drawn is obtained.

अध्यायः 25 / 30कथां पठन्तु →
षड्विंशोऽध्यायः7 निमेषाः

श्रावणाम्बावास्याव्रतम्

The Pola vrata of the bulls, told through Nandi's boon after he killed the daitya Andhaka, and the rules for gathering kusha (darbha) on the new moon of Shravana.

अध्यायः 26 / 30कथां पठन्तु →
सप्तविंशोऽध्यायः8 निमेषाः

श्रावणमाससत्कृत्यानि

Other duties of Shravana: when the rivers are called rajasvala and when to bathe in them, the remedy if a cow calves at the Simha sankranti, the gifts of the month, and the worship of Vyasa.

अध्यायः 27 / 30कथां पठन्तु →
अष्टाविंशोऽध्यायः6 निमेषाः

अगस्त्यार्घ्यविधिः

The Agastya arghya: the image of the sage with Lopamudra, the seven nights of arghya before his rising, the mantras and homa, and the fruit for each varna.

अध्यायः 28 / 30कथां पठन्तु →
एकोनत्रिंशोऽध्यायः10 निमेषाः

व्रतोद्यापनकृत्यम्

The decision of times for the works of Shravana: which tithi to take for each vrata, the rules of vedha (piercing), and the times for upakarma, Raksha Bandhan, Janmashtami and the sankrantis.

अध्यायः 29 / 30कथां पठन्तु →
त्रिंशोऽध्यायः8 निमेषाः

श्रावणमाहात्म्यफलश्रुतिः

The close of the Shravana Mahatmya: Sati's observance of the month, the wearing of ash and rudraksha, a table of contents of all the chapters in order, and the fruit of hearing the book.

अध्यायः 30 / 30कथां पठन्तु →

श्रावणमासस्य अन्यानि व्रतानि पर्वाणि च