भाई दूज
वैदिकपञ्चाङ्गानुसारं श्रद्धया भक्त्या च आचर्यमाणं भाई दूज पावनं पर्व।
शुभमुहूर्तः पूजासमयश्च
India•११ नवम्बर २०२६
Auspicious afternoon window commemorating Yamuna feeding her brother Lord Yama, bestowing longevity and prosperity.
प्रमुखाः पूजाव्रतसमयाः
भगिनीभिः भ्रातृभ्यः तिलकार्तिकार्थं शास्त्रीयापराह्णकालः
पावना कार्तिकशुक्लद्वितीया (यमद्वितीया)
महत्त्वम् आध्यात्मिकरहस्यं च
आध्यात्मिकं महत्त्वं तात्त्विकभावः शाश्वतमूल्यानि च
भाई दूज हिन्दूपञ्चाङ्गस्य परमं कल्याणकारि पर्व अस्ति। अस्मिन् दिने देवार्चनं, दीपप्रज्वालनं, सत्कर्मानुष्ठानं च क्रियते।
भाई दूज पर्वणः महत्त्वम्: १. सनातनसंस्कृतिसंरक्षणम् - वैदिकपरम्पराणां संवर्धनं भवति। २. आत्मिकशान्तिः - सत्सङ्गेन धर्माचरणेन च मनः शुद्धं भवति। ૩. लोककल्याणम् - परोपकारेण दानेन च सर्वेषां मङ्गलं भवति।
पौराणिकी कथा प्रसङ्गश्च
शास्त्रेषु इतिहासे च वर्णिताः पावनाः संदर्भाः
"सनातनधर्मे सर्वे उत्सवाः प्रकृति-परमात्मनोः समन्वयं सूचयन्ति। अस्मिन् दिने कृतं देवार्चनं सर्वथा शुभप्रदं भवति।"
प्रमुखाः विधयः अनुष्ठानानि च
क्रमशः पूजाविधिः आचरणं च
प्रातः स्नात्वा देवगृहं विशोध्य घृतदीपं प्रज्वालयेत्।
इष्टदेवाय पुष्पाणि, गन्धं, नैवेद्यं च समर्पयेत्।
शान्तिमन्त्राणां पाठं कृत्वा आरार्तिकं कुर्यात्।
प्रसादं विभज्य सर्वेभ्यः दद्यात्।
प्रधानदेवता पावनाश्च मन्त्राः
सर्वे सनातनाः देवाः परमात्मा च • कल्याणकाराः वैदिकाः पौराणिकाश्च मन्त्राः
शान्तिमन्त्रः
ॐ सह नाववतु । सह नौ भुनक्तु । सह वीर्यं करवावहै । तेजस्वि नावधीतमस्तु मा विद्विषावहै ॥ ॐ शान्तिः शान्तिः शान्तिः ॥
Om Saha Navavatu, Saha Nau Bhunaktu...
पारम्परिकभोगः नैवेद्यं च
भक्त्या समर्पितं पवित्रं नैवेद्यम्