अजैकादशी
सर्वपापविनाशाय, वैकुण्ठप्राप्तये च श्रीहरये समर्पितं अजैकादशी पुण्यव्रतम्।
शुभमुहूर्तः पूजासमयश्च
India•७ सितम्बर २०२६
Fast must be broken on Dwadashi (8 Sep 2026) after Sunrise and after the completion of Hari Vasara.
प्रमुखाः पूजाव्रतसमयाः
Ekadashi fast is broken on Dwadashi
Dwadashi concludes during daytime
महत्त्वम् आध्यात्मिकरहस्यं च
आध्यात्मिकं महत्त्वं तात्त्विकभावः शाश्वतमूल्यानि च
अजैकादशी भगवतः श्रीहरेः परमप्रीतिकरं व्रतम् अस्ति। अस्मिन् दिने अन्नत्यागं कृत्वा तुळसीदलैः विष्णोः पूजनं क्रियते।
अजैकादशी व्रतस्य महत्त्वम्: १. पापनाशः - सर्वदुरितानां क्षयो भवति। २. इन्द्रियनिग्रहः - चित्तशुद्धिः भगवद्भक्तिश्च वर्धते। ३. वैकुण्ठनिवासः - अन्ते विष्णोः परमपदं लभते।
पौराणिकी कथा प्रसङ्गश्च
शास्त्रेषु इतिहासे च वर्णिताः पावनाः संदर्भाः
"पद्मपुराणानुसारं मुरदैत्यवधार्थं विष्णोः शरीरात् एका देवी प्रादुर्भूता, यामेव भगवान् एकादशीम् अकथयत्। अस्याः व्रतानुष्ठानेन मोक्षप्राप्तिर्भवति।"
प्रमुखाः विधयः अनुष्ठानानि च
क्रमशः पूजाविधिः आचरणं च
अन्नादिकं सर्वं वर्जयेत्। केवलं फलाहारं पयो वा गृह्णीयात्।
तुळसीदलैः पीतपुष्पैश्च विष्णोः पूजनं कुर्यात्।
विष्णुसहस्रनामस्तोत्रस्य गीतायाश्च पाठं कुर्यात्।
द्वादश्यां प्रातःकाले विहितमुहूर्ते पारणं कुर्यात्।
प्रधानदेवता पावनाश्च मन्त्राः
भगवान् श्रीहरिः विष्णुः (नारायणः) • कल्याणकाराः वैदिकाः पौराणिकाश्च मन्त्राः
विष्णु गायत्री मन्त्रः
ॐ नारायणाय विद्महे वासुदेवाय धीमहि । तन्नो विष्णुः प्रचोदयात् ॥
Om Narayanaya Vidmahe Vasudevaya Dhimahi, Tanno Vishnuh Prachodayat
पारम्परिकभोगः नैवेद्यं च
भक्त्या समर्पितं पवित्रं नैवेद्यम्