पञ्चाङ्गस्य पञ्च अङ्गानि
२४-होरात्मकं दैनिकप्रवहणम् (सूर्योदयात् सूर्योदयपर्यन्तम्)
स्थानीय-सौरदिवसःसूर्यः चन्द्रः च
सूर्यः
चन्द्रः
विस्तृतपञ्चाङ्गम्
चान्द्रमासः, संवत् तथा बृहस्पतिसंवत्सरः
शुभमुहूर्ताः
- ब्राह्म-मुहूर्तः०४:४२ पूर्वाह्णे – ०५:३३ पूर्वाह्णे
- प्रातःसन्ध्या०५:०७ पूर्वाह्णे – ०६:२५ पूर्वाह्णे
- ११:३६ पूर्वाह्णे – १२:२१ अपराह्णे
- विजयमुहूर्तः०१:५० अपराह्णे – ०२:३४ अपराह्णे
- गोधूलिमुहूर्तः०५:३२ अपराह्णे – ०५:५८ अपराह्णे
- सायंसन्ध्या०५:३२ अपराह्णे – ०६:५० अपराह्णे
- अमृतकालः०४:३६ पूर्वाह्णे – ०६:२२ पूर्वाह्णे, नवम्बर ११
- निशीथमुहूर्तः११:३३ अपराह्णे – १२:२४ पूर्वाह्णे, नवम्बर ११
- न किमपि
- न किमपि
- न किमपि
- न किमपि
- न किमपि
- न किमपि
- ०९:१९ पूर्वाह्णे – ०६:२५ पूर्वाह्णे, नवम्बर ११
- न किमपि
शुभसमयमार्गदर्शिका: नूतनकार्यारम्भाय यात्रायै शुभानुष्ठानेभ्यश्च ब्राह्ममुहूर्तः अभिजित् अमृतकालश्च पारम्परिकतया चीयन्ते।
अशुभकालाः
- ०२:४५ अपराह्णे – ०४:०९ अपराह्णे
- यमगण्डः०९:१२ पूर्वाह्णे – १०:३५ पूर्वाह्णे
- गुलिककालः११:५८ पूर्वाह्णे – ०१:२२ अपराह्णे
- दुर्मुहूर्तः०८:३८ पूर्वाह्णे – ०९:२३ पूर्वाह्णे
- वर्ज्यम्०१:४२ अपराह्णे – ०३:२७ अपराह्णे
- बाणदोषःअग्निः
- भद्रा (विष्टिः)न किमपि
- विञ्चुडोसम्पूर्णदिनम्
- पञ्चकम्न किमपि
- ०९:१९ पूर्वाह्णे – ०६:२५ पूर्वाह्णे, नवम्बर ११
- न किमपि
- न किमपि
- न किमपि
- न किमपि
- न किमपि
- न किमपि
- न किमपि
- न किमपि
- न किमपि
पारम्परिकं मार्गदर्शनम्: राहुकाले यमगण्डवेलायां च शुभकार्याणि नूतनधननिवेशः यात्रा च वर्ज्यन्ते।
ऋत्वयनविवरणम्
निवासशूलवासविचारः
मन्त्रिमण्डलम् (ग्रहपरिषदः)
चन्द्रबलम्
पञ्चकरहितमुहूर्तचक्रम्
उदयलग्नसमयाः
अन्यपञ्चाङ्गानि कालमानं च
उत्सवाः व्रतानि अनुष्ठानानि च
गोवर्धन पूजा
मुख्यपर्ववैदिकपञ्चाङ्गानुसारं श्रद्धया भक्त्या च आचर्यमाणं गोवर्धन पूजा पावनं पर्व।
गोवर्धन पूजा पर्वणः महत्त्वम्: १. सनातनसंस्कृतिसंरक्षणम् - वैदिकपरम्पराणां संवर्धनं भवति। २. आत्मिकशान्तिः - सत्सङ्गेन धर्माचरणेन च मनः शुद्धं भवति। ૩. लोककल्याणम् - परोपकारेण दानेन च सर्वेषां मङ्गलं भवति।
- ✦प्रातः स्नात्वा देवगृहं विशोध्य घृतदीपं प्रज्वालयेत्।
- ✦इष्टदेवाय पुष्पाणि, गन्धं, नैवेद्यं च समर्पयेत्।
- ✦शान्तिमन्त्राणां पाठं कृत्वा आरार्तिकं कुर्यात्।
- ✦प्रसादं विभज्य सर्वेभ्यः दद्यात्।
भाई दूज
मुख्यपर्ववैदिकपञ्चाङ्गानुसारं श्रद्धया भक्त्या च आचर्यमाणं भाई दूज पावनं पर्व।
भाई दूज पर्वणः महत्त्वम्: १. सनातनसंस्कृतिसंरक्षणम् - वैदिकपरम्पराणां संवर्धनं भवति। २. आत्मिकशान्तिः - सत्सङ्गेन धर्माचरणेन च मनः शुद्धं भवति। ૩. लोककल्याणम् - परोपकारेण दानेन च सर्वेषां मङ्गलं भवति।
- ✦प्रातः स्नात्वा देवगृहं विशोध्य घृतदीपं प्रज्वालयेत्।
- ✦इष्टदेवाय पुष्पाणि, गन्धं, नैवेद्यं च समर्पयेत्।
- ✦शान्तिमन्त्राणां पाठं कृत्वा आरार्तिकं कुर्यात्।
- ✦प्रसादं विभज्य सर्वेभ्यः दद्यात्।
विञ्चुडो
मुख्यपर्ववैदिकपञ्चाङ्गानुसारं श्रद्धया भक्त्या च आचर्यमाणं विञ्चुडो पावनं पर्व।
विञ्चुडो पर्वणः महत्त्वम्: १. सनातनसंस्कृतिसंरक्षणम् - वैदिकपरम्पराणां संवर्धनं भवति। २. आत्मिकशान्तिः - सत्सङ्गेन धर्माचरणेन च मनः शुद्धं भवति। ૩. लोककल्याणम् - परोपकारेण दानेन च सर्वेषां मङ्गलं भवति।
- ✦प्रातः स्नात्वा देवगृहं विशोध्य घृतदीपं प्रज्वालयेत्।
- ✦इष्टदेवाय पुष्पाणि, गन्धं, नैवेद्यं च समर्पयेत्।
- ✦शान्तिमन्त्राणां पाठं कृत्वा आरार्तिकं कुर्यात्।
- ✦प्रसादं विभज्य सर्वेभ्यः दद्यात्।
चातुर्मास्यकालः
मुख्यपर्ववैदिकपञ्चाङ्गानुसारं श्रद्धया भक्त्या च आचर्यमाणं चातुर्मास्यकालः पावनं पर्व।
चातुर्मास्यकालः पर्वणः महत्त्वम्: १. सनातनसंस्कृतिसंरक्षणम् - वैदिकपरम्पराणां संवर्धनं भवति। २. आत्मिकशान्तिः - सत्सङ्गेन धर्माचरणेन च मनः शुद्धं भवति। ૩. लोककल्याणम् - परोपकारेण दानेन च सर्वेषां मङ्गलं भवति।
- ✦प्रातः स्नात्वा देवगृहं विशोध्य घृतदीपं प्रज्वालयेत्।
- ✦इष्टदेवाय पुष्पाणि, गन्धं, नैवेद्यं च समर्पयेत्।
- ✦शान्तिमन्त्राणां पाठं कृत्वा आरार्तिकं कुर्यात्।
- ✦प्रसादं विभज्य सर्वेभ्यः दद्यात्।
पञ्चाङ्गस्य पञ्चाङ्गानि दैनिकपञ्चाङ्गं च
तिथिः
1सूर्यचन्द्रयोः १२° अन्तरं तिथिरुच्यते। व्रतोत्सवानुष्ठानेषु तिथ्येव मुख्यं प्रमाणम्।
नक्षत्रम्
2चन्द्रस्य २७ नक्षत्रमण्डलेषु संचारः नक्षत्रम् उच्यते। एतत् मानसप्रकृतेः सूचकम्।
योगः
3सूर्यचन्द्रयोः भोगांशयोगेन २७ योगाः भवन्ति। एते दिनस्य शुभाशुभत्वं सूचयन्ति।
करणम्
4तिथेरर्धभागः करणमुच्यते (६°)। सूक्ष्ममुहूर्तनिर्णयाय करणं विचार्यते।
वासरः
5सप्तग्रहाधिष्ठितः वासरः, यः सूर्योदयादारभ्य अग्रिमसूर्योदयपर्यन्तं प्रभावयति।