అధ్యాయం 8: బుధ & గురువార వ్రత కథ

భగవాన శంకర బోలే, "హే సనత్కుమార అబ మైం తుమసే పాప కో హరనే వాలే బుధ తథా బృహస్పతి వ్రత కో బతాతా హూఁ జిన్హేం శ్రద్ధా కే సాథ కరనే సే ప్రాణీ ఉత్తమ సిద్ధి కో ప్రాప్త కర సకతా హై।"

బ్రహ్మాజీ నే చన్ద్రమా కో బ్రాహ్మణోం కే రాజ్యాసన పర అభిషిక్త కియా థా। కిసీ సమయ చన్ద్రమా కీ దృష్టి బృహస్పతి కీ పత్నీ తారా పర పడ़ీ। తారా రమణీయ, రూపలావణ్య సమ్పన్న స్త్రీ థీ। చన్ద్రమా ఉసకే రూపలావణ్య పర మోహిత హో కామ కే వశ మేం హో గఏ। చన్ద్రమా నే దేవతాఓం కీ గురు పత్నీ కో జబరదస్తీ అపనే ఘర మేం రఖ లియా। కుఛ కాల పశ్చాత్ ఉససే ఏక పుత్ర పైదా హుఆ। పుత్ర కా నామ బుధ రఖా గయా। బుధ విద్వాన్ రూపవాన తథా సర్వగుణ సమ్పన్న థా।

దేవగురు బృహస్పతి అపనీ పత్నీ కో ఖోజతే హుఏ చన్ద్రమా కే నివాస పర పహుఁచే। వహాఁ ఉన్హోంనే అపనీ పత్నీ తారా కో దేఖా। బృహస్పతి చన్ద్రమా సే బోలే, "తుమనే గురు-పత్నీ కే సాథ గమన కియా హై। ఇస పాప సే తుమ కైసే బచోగే? ఇస మహాపాప కీ ఓర తుమ్హారీ బుద్ధి కైసే ప్రవృత్త హో గఈ? అబ తుమ చుపచాప మేరీ పత్నీ కో ముఝే లౌటా దో ఔర తుమ ఇస పాప సే బచనే కే లిఏ ప్రాయశ్చిత్త కరో। యది తుమ ఐసా నహీం కరతే హో తో మైం తుమ్హారీ శికాయత ఇన్ద్ర సే కరూఁగా।"

బృహస్పతి కే కహనే పర భీ చన్ద్రమా ఉనకీ పత్నీ కో లౌటానే కో తైయార నహీం హుఆ తో దేవ గురు నే రాజా ఇన్ద్ర సే చన్ద్రమా కీ శికాయత కర దీ కి ఇసనే మేరీ పత్నీ కా అపహరణ కర లియా హై। హే ఇన్ద్ర! ఆప దేవరాజ హైం। ఆప చన్ద్రమా సే కహకర మేరీ పత్నీ ముఝే వాపిస దిలవాయేం। ఐసా న కరనే పర చన్ద్రమా నే జో పాప కియా హై వహ ఆపకో లగేగా క్యోంకి రాజ్య కా పాప శాస్త్ర కే అనుసార రాజా కో హీ భోగనా పడ़తా హై।

దేవరాజ ఇన్ద్ర నే చన్ద్రమా కో బులాయా ఔర ఉసే ఆజ్ఞా దీ కి తుమ దేవగురు బృహస్పతి కీ పత్నీ తారా కో లౌటా దో। కిసీ దూసరే కీ పత్నీ కే సాథ గమన కరనే కో పాప మానా జాతా హై తథా గురు పత్నీ కే సాథ గమన కరనా మహాపాప హై।

దేవరాజ ఇన్ద్ర కా ఆదేశ పాకర చన్ద్రమా గురు పత్నీ తారా కో బృహస్పతి కో లౌటానే కో తైయార హో గయా పరన్తు తారా సే ఉత్పన్న అపనా పుత్ర మైం వాపిస నహీం కరూఁగా। చన్ద్రమా కీ బాత సునకర దేవతాఓం కో సంశయ హో గయా కి యహ కిసకా పుత్ర హై? ఇస బాత కీ పుష్టి తో తారా హీ కర సకతీ హై కి యహ కిసకా పుత్ర హై? దేవతాఓం నే తారా కో బులాకర పూఛా, "హే కల్యాణీ! తుమ సచ సచ బతాఓ యహ పుత్ర కిసకా హై?" లజ్జాయుక్త హోకర తారా నే కహా, "యహ బాలక చన్ద్రమా కా ఔరస తథా బృహస్పతి కా క్షేత్రజ పుత్ర హై। అబ జిసకో ఠీక సమఝేం ఉసే ఇస బాలక కో సౌంప దీజిఏ।"

తారా కీ బాత సునకర బాలక బుధ కో చన్ద్రమా కో సౌంప దియా। ఇససే గురు బృహస్పతి ఖిన్న హో గయే। ఉన్హేం ఖిన్న దేఖకర దేవోం నే దోనోం కో వర దియా। చన్ద్రమా సే కహా, "యహ తుమ్హారా పుత్ర హై। అబ తుమ ఘర జాఓ। చన్ద్రమా తథా బృహస్పతి పుత్ర బుధ గ్రహ హోగా। హే ఆచార్య ఔర భీ శుభ వర కో గ్రహణ కరో। జో ప్రాణీ దోనోం కా మిలకర ఏక సాథ వ్రత కరేగా, ఉసే సబ సిద్ధియోం కీ ప్రాప్తి హోగీ।"

భగవాన శివ కే ప్రియ మాస శ్రావణ మేం జో లోగ బుధ ఔర గురువార కే దిన అర్చనా కరేంగే ఉనకే ఖజానే భరే రహేంగే తథా ఉనకా క్షయ నహీం హోగా। నైవేద్య దహీ భాత సే దోనోం మూర్తియాఁ లిఖనీ చాహియే। జో దోనోం మూర్తియోం కో ఝూలే పర రఖకర అర్చన కరతా హై వహ దీర్ఘాయు తథా సమ్పూర్ణ గుణోం సే యుక్త పుత్ర ప్రాప్త కరతా హై। పాకశాలా మేం లిఖకర అర్చనా కరనే సే పాక వృద్ధి ఔర దేవాగార మేం లిఖకర అర్చనా కరనే సే దేవ కీ దయా హోతీ హై। సోనే కే కమరే మేం లిఖకర అర్చనా కరనే సే పత్నీ కా వియోగ కభీ నహీం హోతా। ఇస ప్రకార యథా స్థాన పర ఉసకా ఫల ప్రాప్త హోతా హై। సాత వర్ష తక వ్రత కరనే కే పశ్చాత ఉసకా ఉద్యాపన కరనా చాహిఏ। ఉద్యాపన మేం పహలే రాత మేం జాగరణ కరేం। సోనే కీ ప్రతిమా కా నిర్మాణ కర విధి పూర్వక అర్చన కరేం। షోడ్శ ఉపచార ద్వారా అర్చనా కర హవన కరేం। తిల, ఘీ తథా ఖీర ప్రజ్జ్వలిత అగ్ని మేం దేనీ చాహియే। చించీడ़ా తథా పీపల కీ సమిధాఓం సే హవన కరకే పూర్ణాహుతి డాలనీ చాహిఏ। ఇసకే బాద మామా భాంజే కో భోజన కరాకర అన్య బ్రాహ్మణోం కో భోజన కరానా చాహిఏ। బ్రాహ్మణోం కో దక్షిణా దేకర ఉన్హేం హాథ జోడ़కర విదా కరనే కే బాద స్వయం భోజన కరనా చాహిఏ। ఇస ప్రకార సాత వర్ష తక వ్రత కరనే వాలా ప్రాణీ సబ ఇచ్ఛాఓం కో ప్రాప్త కర లేతా హై। జో విద్యా కీ కామనా కరతా హై ఉసే విద్యా కీ ప్రాప్తి హోతీ హై, వహ వేదోం ఔర శాస్త్రోం కా మర్మ జాన లేతా హై। ఉసే బుధ జ్ఞాన ఏవం గురు బృహస్పతి గురుతా ప్రదాన కరతే హైం।

సనత్కుమార నే భగవాన శంకర సే పూఛా, "ఆపనే పహలే మామా తథా భాంజే కో భోజన కరానే కా విధాన బతాయా హై। ఇసకా కారణ క్యా హై? భగవాన శంకర నే కహా, "హే సనత్కుమార! పహలే సమయ మేం మామా ఔర భాంజా దోనోం దరిద్ర థే। ఏక దిన దోనోం భోజన కే లిఏ ఘూమతే-ఘూమతే ఏక సున్దర నగర మేం పహుఁచ గయే। ఉన్హోంనే వహాఁ ప్రత్యేక మకాన మేం శ్రావణ కే మహీనే మేం ప్రత్యేక వార కా వ్రత కరతే లోగోం కా దేఖా పరన్తు బుధ ఔర బృహస్పతి కా వ్రత కరతే కహీం నహీం దేఖా। దోనోం మామా భాంజే నే బహుత సమయ తక ఆపస మేం విచార కియా కి సబ జగహ సూర్య ఔర అన్య వారోం కా వ్రత తో హో రహా హై పరన్తు బుధ ఔర గురు కా వ్రత దేఖనే కో కహీం నహీం మిలా। అతః హమ దోనోం బుధ ఔర గురు కా వ్రత కరేం తో అచ్ఛా రహేగా క్యోంకి అభీ తక కిసీ నే భీ ఇన దోనోం వారోం కా వ్రత కియా హీ నహీం హై। యహ అనుచ్ఛిష్ట వ్రత హై। ఇసే హమ కరేంగే। లేకిన విధి విధాన న జాననే కే కారణ దోనోం సంశయ మేం పడ़ గయే। తబ రాత్రి మేం ఉన్హేం విధి విధాన కా స్వప్న మేం పతా చల గయా। స్వప్న సే జ్ఞాత విధి ద్వారా దోనోం నే ఇస వ్రత కో కియా। వ్రత కరనే సే వే ధన ధాన్య సే సమ్పన్న హో గయే। సాత వర్ష తక దోనోం మామా భాంజే వ్రత కో కరతే రహే ఔర వే పుత్ర- పౌత్ర, ధన-సమ్పదా ఆది సే సమ్పన్న హో గయే। బుధ ఔర గురు (బృహస్పతి) నే ప్రత్యక్ష దర్శన దేకర ఉన దోనోం కో వర దియా కి ఆప లోగోం నే హమారే వ్రత కా సువిచార కియా। ఆజ సే జో భీ ఇస వ్రత కో కరేగా ఔర మామా భాంజే కో పహలే భోజన కరాయేగా, వహ ఉత్తమ సిద్ధియోం కో ప్రాప్త కరేగా।"