అధ్యాయం 7: మంగళవార వ్రత కథ (మంగళగౌరి)

భగవాన శంకర నే సనత్కుమార సే కహా, "అబ మైం తుమ్హేం మంగలవార వ్రత కథా కా మహాత్మ్య సునాతా హూఁ, ధ్యానపూర్వక సునో। ఇస వ్రత కో మంగలాగౌరీ వ్రత భీ కహతే హైం। ఇసకే కరనే సే వైధవ్య కే భోగ కా నాశ హోతా హై। వివాహ కే పశ్చాత్ పాఁచ వర్ష తక ఇస వ్రత కో కరనా చాహియే। వివాహ కే పశ్చాత్ పహలే శ్రావణ శుక్ల పక్ష కే పహలే మంగలవార కో ఇస వ్రత కో ఆరమ్భ కరనా చాహిఏ।"

పుష్ప మండప కా నిర్మాణ కర ఉసే కేలే కే స్తమ్భోం సే సుశోభిత కరనా చాహిఏ। ఉసే అనేక ప్రకార కే ఫలోం తథా రేశమీ కపడ़ోం సే విభూషిత కరేం। మండప మేం దేవీ కీ సోనే కీ ప్రతిమా అథవా కిసీ అన్య ధాతు కీ ప్రతిమా బనవాకర స్థాపిత కరనీ చాహిఏ। ఉస ప్రతిమా మేం మంగలాగౌరీ కా షోడ़శ ఉపచారోం సే, సోలహ దూర్వా దలోం సే, సోలహ చిడ़చిడ़ా దలోం సే, సోలహ చావల తథా సోలహ చనే కీ దాల కే దానోం సే అర్చనా కరనీ చాహిఏ। సోలహ బత్తియోం వాలే దీపక యా సోలహ దీపక జలాకర భక్తి పూర్వక దహీ తథా చావలోం కా నైవేద్య అర్పణ కరనా చాహిఏ। దేవీ కే నికట సిల-లోఢ़ా రఖనా చాహిఏ। ఇస తరహ వివాహోపరాన్త పాఁచ వర్ష తక వ్రత కరనా చాహిఏ। పాఁచ వర్ష పశ్చాత్ ఉద్యాపన కరకే మాతా కో బాయనా దేనా చాహిఏ।

అబ మైం తుమ్హేం బాయనే కే బారే మేం బతాతా హూఁ -

మంగలా గౌరీ కీ ఏక పల సోనే కీ ప్రతిమా యా అపనీ సామర్థ్య కే అనుసార సోనే కీ ప్రతిమా బనవాయేం। అపనీ సామర్థ్య కే అనుసార సోనే అథవా చాఁదీ ఆది సే నిర్మిత ఘడ़ే కో చావలోం సే భరేం। ఉసకే ఊపర పహననే కే వస్త్ర (సాడ़ీ, బ్లాఉజ ఆది) రఖేం, ఉసకే ఊపర మంగలాగౌరీ కీ ప్రతిమా రఖేం। దేవీ కే సమీప సిల-లోఢ़ా రఖేం। సిల-లోఢ़ా సోనే యా చాఁదీ కా హోనా చాహిఏ। ఇస ప్రకార మాతా కే లిఏ బాయనా దేనా చాహిఏ।

ఇసకే బాద సోలహ సుహాగన బ్రాహ్మణియోం కో భోజన కరానా చాహిఏ। ఇస ప్రకార వ్రత కరనే మాత్ర సే సాత జన్మ తక సౌభాగ్య అటల రహతా హై।

బ్రహ్మాపుత్ర సనత్కుమార నే భగవాన శంకర సే పూఛా, "ఇస వ్రత కో పహలే కిసనే కియా ఔర ఉసకా క్యా ఫల మిలతా హై? భగవాన శంకర నే బతాయా, "పూర్వకాల మేం కురు దేశ మేం శ్రుతకీర్తి నామక రాజా రహతా థా। వహ శాస్త్రోం కా జ్ఞాతా థా। ఉసకా కోఈ శత్రు నహీం థా। వహ చౌంసఠ కలాఓం కా జ్ఞాతా, ధనుర్విద్యా మేం నిపుణ థా। ఉసే సబ ప్రకార కా సుఖ థా పరన్తు ఉసకే కోఈ సన్తాన నహీం థీ। ఇసీ కారణ వహ దుఃఖీ రహతా థా।"

ఉసనే సన్తాన కే లిఏ దేవీ కీ ఆరాధనా కీ। ఏక దిన దేవీ నే ఉసకీ ఆరాధనా సే ప్రసన్న హోకర ఉసే సాక్షాత్ దర్శన దియే ఔర ఉససే వర మాఁగనే కే లిఏ కహా। శ్రుతకీర్తి నే దేవీ సే ఏక పుత్ర కీ మాఁగ కీ। రాజా కే వచన సునకర దేవీ ముస్కరాఈ। దేవీ బోలీ, "హే రాజన! తుమనే ఏక దులర్భ వస్తు కీ యాచనా కీ హై ఫిర భీ మైం తుమకో పుత్ర అవశ్య దూఁగీ। తుమ్హేం ఏక గుణవాన పుత్ర ప్రాప్త హోగా పరన్తు ఉసకీ ఆయు సోలహ వర్ష కీ హై। హాఁ యది ఏక సున్దర తథా విద్యావిహీన పుత్ర చాహిఏ తో వహ బహుత సమయ తక జీవిత రహేగా। అబ బతాఓ తుమ్హేం కైసా పుత్ర చాహిఏ? రాజా నే అపనీ రానీ సే విచార విమర్శ కర గుణీ పుత్ర కీ మాఁగ కీ।"

దేవీ నే కహా, "హే రాజన! మేరే మందిర కే ముఖ్య ద్వార పర ఆమ కా జో పేడ़ హై ఉసకా ఏక ఆమ తోడ़కర లే జాఓ ఔర ఉసే రానీ కో ఖిలా దో। తుమ్హారీ ఇచ్ఛాపూర్ణ హోగీ। రాజా నే దేవీ కీ ఆజ్ఞానుసార రానీ కో ఆమ్రఫల లే జాకర ఖిలా దియా। దసవేం మహీనే మేం రానీ కో ఏక సున్దర పుత్ర పైదా హుఆ। హర్ష శోక సే సమ్పన్న రాజా నే రాజకుమార కా జాతకర్మ ఆది సంస్కార కర దియా। రాజా నే రాజకుమార కా నామ చిరాయు రఖా।

రాజకుమార చాఁద కీ తరహ బఢ़నే లగా। అబ వహ పన్ద్రహ సాల కా గుణీ, సమ్పన్న ఔర సున్దర బాలక హో గయా। రాజకుమార కా సోలహవాఁ సాల శురూ హుఆ తో రాజా రానీ కో చిన్తా హోనే లగీ।

రాజా నే సోచా కి యహ పుత్ర బడ़ే హీ కష్టోం సే ప్రాప్త హుఆ హై। మైం ఇసకీ మృత్యు అపనీ ఆఁఖోం కే సామనే కైసే దేఖూఁగా। యహ సోచకర రాజా నే రాజకుమార చిరాయు కో ఉసకే మామా కే సాథ కాశీ భేజనే కా నిశ్చయ కర లియా। రానీ నే అపనే భాఈ సే కహా, "తుమ కార్యటిక కా వేష ధారణ కర రాజకుమార చిరాయు కో కాశీ లే జాఓ। మైంనే ఇసకే జన్మ సే పూర్వ భగవాన మృత్యుంజయ సే ప్రార్థనా కీ థీ కి హే విశ్వదేవ! పుత్ర కీ ప్రాప్తి పర జగతపతి కీ యాత్రా కే లిఏ భేజూంగీ। ఇసీలియే తుమ ఇసే కాశీ లే జాఓ। ఇసకీ రక్షా కా భార అబ తుమ్హారే కంధోం పర హై।

అపనీ బహన కీ ఆజ్ఞా మానకర వహ రాజకుమార చిరాయు కో కాశీ లే గయా। కఈ దిన కీ యాత్రా కే బాద వే ఆనన్ద నగర పహుఁచే। ఆనన్ద నగర కే రాజా కా నామ వీరసేన థా। రాజా కే సర్వగుణ సమ్పన్న రూపలావణ్య వాలీ మంగలాగౌరీ నామ కీ రాజకుమారీ థీ। ఉస సమయ వహ రాజకుమారీ సఖియోం సహిత బగీచే మేం ఖేల రహీ థీ। ఉసీ సమయ వహాఁ చిరాయు ఔర ఉసకా మామా వహాఁ పహుఁచే। వే దోనోం బాలికాఓం కీ క్రీడ़ా దేఖనే కే లిఏ వహాఁ రుక గఏ। రాజకుమారీ కీ సహేలియోం మేం సే ఏక సహేలీ నే క్రోధ మేం భరకర రాజకుమార చిరాయు కో రణ్డా కహా। రాజకుమారీ నే అపనీ సహేలీ సే కహా, "హే సఖీ! తుమ దుర్వచన క్యోం బోల రహీ హో? మేరే సాథ అయోగ్య వాణీ బోలనే వాలీ కోఈ భీ నహీం హై। దేఖో మంగలాగౌరీ కే ప్రసాద ఏవం మంగలాగౌరీ వ్రత కే ప్రభావ సే మేరే హాథ సే జిసకే మాథే పర చావల గిర జాయేం, ఉసకే సాథ మేరా వివాహ హో జానే పర యది వహ అల్పాయు వాలా హై తో భీ చిరాయు హో జాయేగా।"

ఇసకే బాద సబ బాలికాఏఁ అపనే-అపనే ఘరోం కో లౌట గఈం। రాజకుమారీ భీ రాజమహల మేం చలీ గఈ। ఉస దిన రాజకుమారీ మంగలాగౌరీ కా వివాహ బాల్హిక దేశ కే రాజా దృఢ़ ధర్మా కే పుత్ర సుకేతు కే సాథ హోనేవాలా థా। పరన్తు సుకేతు మూర్ఖ, కురూప ఔర బహరా థా। ఇస బాత కా పతా రాజా వీరసేన కో నహీం థా। అతః వర పక్ష వాలోం నే వివాహ మండప మేం ఏక అన్య అచ్ఛా వర లే జానే కా నిశ్చయ కియా। వివాహోపరాన్త ప్రస్తుత వర కో భగా దియా జాయేగా। ఇస ప్రకార సుకేతు రాజకుమారీ కో అపనే దేశ లే జాయేగా।

ఐసా విచార కర వర పక్ష కే కుఛ ఆదమీ చిరాయు కే మామా కే పాస ఆకర జోలే, "యహ బాలక తుమ హమ దే దో। ఇసకే ద్వారా హమారా కామ సిద్ధ హోనేవాలా హై। ఇస పృథ్వీ పర పరోపకార సే బఢ़కర కోఈ దూసరా కామ నహీం హై। ఉన ఆదమియోం కీ బాత సునకర రాజకుమార చిరాయు కా మామా రాజీ హో గయా క్యోంకి వహ బగీచే మేం మంగలాగౌరీ కీ బాత సున చుకా థా। వహ ఉన ఆదమియోం సే బోలా, "ఆప లోగ ఇస లడ़కే కో క్యోం చాహతే హైం? వివాహ కే లిఏ వస్త్ర గహనే తో మాఁగే జా సకతే హైం లేకిన వర కో థోడ़ే హీ మాఁగా జాతా హై। ఫిర భీ ఆపకీ బాత రఖతే హుఏ లడ़కా ఆపకే సాథ భేజ రహా హూఁ। వర పక్ష కే లోగ రాజకుమార చిరాయు కో వివాహ మండప మేం లే గయే ఔర వివాహ కార్య సమ్పన్న హో గయా। వివాహ కే బాద రాత మేం జబ రాజకుమార చిరాయు మంగలాగౌరీ కే సాథ సోయా ఉసీ దిన ఉసకా సోలహవాఁ వర్ష సమాప్త హో రహా థా। ఠీక ఉసీ సమయ కాల సాఁప కా రూప ధారణ కర వహాఁ ఆయా। సంయోగవశ ఉసీ సమయ రాజకుమారీ మంగలాగౌరీ కీ నీంద ఖుల గఈ। ఉసనే సాఁప కో దేఖా తో రాజకుమారీ నే సాఁప కీ పూజా కీ। ఉసే పీనే కే లిఏ బహుత-సా దూధ దియా। మంగలాగౌరీ నే కహా, "మైం ఉత్తమ వ్రత కరూఁగీ। మేరే పతిదేవ కో ఛోడ़ దో తథా ఉన్హేం చిరంజీవీ హోనే కా ఆశీర్వాద దో।"

దేఖతే హీ దేఖతే సాఁప కమణ్డల మేం ఘుస గయా। రాజకుమారీ నే అపనీ చోలీ సే కమణ్డల కా ముఖ బన్ద కర దియా। ఉసీ సమయ రాజకుమార చిరాయు అపనే శరీర కే అంగోం కో ఐంఠతే హుఏ ఉఠ బైఠా। ఉసనే రాజకుమారీ సే కహా, "ముఝే బహుత భూఖ లగీ హై।" రాజకుమారీ నే మాతా కే సమీప జాకర లడ్డూ ఆది లాకర రాజకుమార కో ఖానే కే లిఏ దియే। రాజకుమార నే ప్రసన్నతా సే లడ్డూ ఖాయే। హాథోం కో ధోతే సమయ ఉసకే హాథ సే అంగూఠీ గిర గఈ। వహ పాన ఖాకర ఫిర సో గయా। రాజకుమారీ కమణ్డల మేం బన్ద సర్ప కో బాహర ఫేంకనే గఈ, లేకిన విధి కే విధాన సే బాహర జానే పర చమకతే హార కీ కాన్తి దేఖ వహ చకిత రహ గఈ। ఉసనే హార కో అపనే గలే మేం పహన లియా। కుఛ రాత శేష రహనే పర చిరాయు కా మామా ఉసే లే గయా। చిరాయు కే జానే కే బాద వర పక్ష కే లోగ సుకేతు కో లే ఆయే। మంగలాగౌరీ నే సుకేతు కో దేఖా తో వహ బోలీ యహ మేరా పతి నహీం హై। సభీ బరాతీ కహనే లగే, "హే శుభే! యహ తుమ క్యా కహ రహీ హో? యది కోఈ పహచాన హో తో బతాఓ।"

ఇస పర మంగలాగౌరీ నే కహా, "రాత కో మేరే పతి నే ముఝే జో జడ़ాఊ హార దియా హై ఉస హార కే రత్నోం కీ సున్దరతా కే బారే మేం యహ బతావేం। రాత్రి మేం ఆమ్రసేచన కే సమయ మేరే పతిదేవ కా కేశరయుక్త పైర మేరీ జాంఘ మేం లగా హుఆ హై ఉసే దేఖకర సబ లోగ బతాయేం కి యహ పైర కా నిశాన కిసకా హై? రాత్రి కే సమయ జో బాతచీత హమ దోనోం కే బీచ హుఈ థీ తథా జో భోజన కరా థా ఉసకే బారే మేం యహ బతాయేం।"

సుకేతు మంగలాగౌరీ కే ఏక భీ ప్రశ్న కా ఉత్తర న దే సకా। ఇస పర కన్యా పక్ష వాలోం నే బారాత కో బినా దుల్హన కే వాపిస భేజ దియా। మంగలాగౌరీ కే పితా మహారాజా వీరసేన నే ఏక మహాన యజ్ఞ కరాయా। ఉసే యహ భీ పతా చల గయా కి వర పక్ష వాలోం నే అపనే కురూప రాజకుమార కే స్థాన పర కిసీ అన్య సున్దర యువక కో వివాహ కే మండప మేం లే ఆయే థే ఔర ఉస అనజాన యువక కే సాథ మంగలాగౌరీ కా వివాహ హుఆ థా।

అబ మంగలాగౌరీ రాజమహల కే బరామదే మేం ఏక చిక కీ ఓట మేం బైఠ గఈ ఔర ఆతే-జాతే ప్రత్యేక వ్యక్తి కో దేఖనే లగీ। ఇధర చిరాయు భీ వహాఁ కే హాల-చాల జాననే కీ ఇచ్ఛా సే అపనే మామా కే సాథ ఉధర ఆయా। జైసే హీ చిరాయు మహల కే ఆగే సే గుజరా తో మంగలాగౌరీ నే ఉసే పహచాన లియా। వహ అపనే పితా రాజా వీరసేన సే బోలీ, "యహ ఆదమీ జో అభీ-అభీ గయా హై యహీ మేరా పతి హై।" రాజా న దోనోం మామా-భాంజే కా బులాయా। మంగలాగౌరీ కీ బతాఈ హుఈ నిశానియాఁ చిరాయు మేం మౌజూద థీం। రాజా నే వివాహోత్సవ కే వస్త్రాభూషణ ఆది అశ్వ, గజ, రథ తథా బహుత సీ చీజేం దేకర మంగలాగౌరీ కో బిదా కియా। మామా అపనే భాంజే చిరాయు కో తథా మంగలాగౌరీ కో లేకర అపనీ బహన కే యహాఁ చల దియా। జబ చిరాయు కే మాతా-పితా నే ఉసకే ఆనే కా సమాచార సునా తో ఉసే విశ్వాస హీ నహీం హుఆ క్యోంకి భాగ్య విపరీత కైసే హో సకతా హై। ఇసీ బీచ చిరాయు అపనే మాతా-పితా కే పాస పహుఁచ గయా ఔర ఉనకే చరణ స్పర్శ కిఏ। పుత్ర వధూ కో సాస నే అపనీ గోదీ మేం బైఠాకర సబ బాతేం పూఛీం।

మంగలాగౌరీ నే ఉసకో వ్రత మహాత్మ్య తథా పిఛలా సమస్త ఘటనాక్రమ బతలాయా। మంగలాగౌరీ కే కారణ హీ తభీ సే యహ వ్రత "మంగలాగౌరీ" కే నామ సే ప్రసిద్ధ హుఆ। ఇసే జో కోఈ భీ సునేగా అథవా ఇసకా కీర్తన కరేగా ఉసకే సభీ మనోరథ సిద్ధ హో జాయేంగే।

శ్రీ సూతజీ బోలే, "హే ఋషిగణ భగవాన శంకర నే సనత్కుమార సే ఇస వ్రత కో కహా ఔర వహ ఇస కార్య కీ సిద్ధి వాలే వ్రత కో సునకర గద్గద్ హో ఉఠే। ఉనకో ఇసకే సుననే సే పరమానన్ద కీ ప్రాప్తి హుఈ।"