అధ్యాయం 15: సుపోదన వ్రతం

భగవాన శంకర నే సనత్కుమార కో బతాయా కి శ్రావణ మాస కీ శుక్ల పక్ష కీ షష్ఠీ తిథి కో మహా మృత్యు వినాశక ఉత్తమ "సూపోదాన" నామక వ్రత కియా జాతా హై। మందిర మేం యా ఘర పర రహకర హీ శివజీ కీ పూజా కరనే కే బాద దాల, ఆటా, చావల కా నైవేద్య, నమక సహిత ఆమ కీ సబ్జీ రఖనీ చాహియే। బ్రాహ్మణోం కో నైవేద్య పదార్థోం కా బాయనా దేనా చాహిఏ। జో వ్యక్తి నియమ పూర్వక ఇస వ్రత కో కరతా హై, ఉసే బడ़ే భారీ అనన్త పుణ్య ప్రాప్త హోతే హైం। ఇస సంబంధ మేం మైం తుమ్హేం ఏక కథా సునాతా హూఁ।

ప్రాచీన కాల మేం ఏక రాజా థా। ఉసకా నామ రోహిత థా। బహుత సమయ తక ఉసే సన్తాన కా ముఖ దేఖనే కో న మిలా। ఉసనే సన్తాన ప్రాప్తి హేతు కఠిన తప కియా। తపస్యా కే ప్రభావ సే బ్రహ్మాజీ ప్రకట హుఏ। బ్రహ్మాజీ నే రాజా సే కహా, "తుమ్హారే భాగ్య మేం సన్తాన కా సుఖ నహీం హై।" పరన్తు రాజా నే అపనీ తపస్యా నహీం ఛోడ़ీ। భక్త నే ప్రభు కో దుబారా ప్రకట హోనే కే లిఏ మజబూర కర దియా। బ్రహ్మాజీ దుబారా ప్రకట హుఏ ఔర రాజా రోహిత సే బోలే, "మైం తుమ్హేం పుత్ర తో దే సకతా హూఁ పరన్తు వహ అల్పాయు హోగా।"

ఇస పర రాజా ఔర రానీ నే సోచా కి పుత్ర ప్రాప్తి సే బంధ్యాపన తో హట జాయేగా। లోక మేం పుత్ర న హోనే కీ నిన్దా తో సమాప్త హో జాయేగీ। హమారే లిఏ ఇతనా హీ పర్యాప్త హై। రాజా ఔర రానీ నే అల్పాయు పుత్ర కే లిఏ హీ అపనీ సహమతి ప్రదాన కర దీ। సమయ ఆనే పర బ్రహ్మాజీ కే వరదాన సే రానీ కో పుత్ర పైదా హుఆ। రాజా నే పుత్ర కే జాతకర్మ బడ़ీ ధూమధామ సే కియా। బాలక కా నామ శివదత్త రఖా గయా। అల్ప ఆయు హోనే కే కారణ రాజా నే రాజకుమార శివదత్త కా వివాహ నహీం కియా। సోలహ వర్ష కీ అవస్థా మేం ఉసకా నిధన హో గయా। బ్రహ్మచారీ కే రూప మేం శివదత్త కా నిధన హో జానే సే రాజా దిన-రాత చిన్తిత రహనే లగా క్యోంకి జిస వంశ మేం బ్రహ్మచారీ కీ మృత్యు హో జాతీ హై, వహ వంశ నష్ట హో జాతా హై।

సనత్కుమార నే భగవాన శివ సే పూఛా, "క్యా ఇసకా కోఈ ఉపాయ నహీం హై? యది కోఈ ఉపాయ హో తో ముఝే బతాయేం జిసకే కరనే సే దోష దూర హో జాయే।"

భగవాన శకర బోలే, "మృతక యది స్నాతక యా బ్రహ్మచారీ హై తో ఉసకా అర్క విధి సే వివాహ సంయోగ కరకే పీపల కా పేడ़ తథా బ్రహ్మచారీ కో మిలాకర దేశ, కాల, గోత్ర తథా నామ కా ఉచ్చారణ కరతే హుఏ కహనా చాహిఏ కి మైం మృతక బ్రహ్మచారీ కీ శాన్తి కే లిఏ నైసర్గిక వ్రత కరతా హూఁ। సోనే సే ఆభ్యుదయిక కరకే పీపల కే వృక్ష కీ శాఖా తథా శవ కో హల్దీ ఔర తేల సే లేప కర పీలే సూత ద్వారా వేష్టిత కరనా చాహియే। ఫిర అగ్ని కీ స్థాపనా కరకే వివాహ విధి ద్వారా ఆధారాన్త హవన కర అగ్ని, బృహస్పతి, కామ, చార వ్యాహృతియోం సే హవన కర స్విష్కృత సంజ్ఞక హోమ కర, కర్మ కో సమాప్త కరేం। ఇసకే బాద పీపల కీ డాల తథా మృత శవ కా అగ్ని సంస్కార కరనా చాహియే।"

మృత్యు కీ సమ్భావనా హో తో ఇస వ్రత కో ఛః వర్ష తక కరనా చాహియే। తీస బ్రహ్మచారియోం కో నయే కౌపీన దేనా చాహియే। ఖడ़ాఊఁ, ఛత్ర, మాలా, చన్దన, మణి, ప్రవాల తథా ఆభూషణ దేనే చాహిఏఁ। ఇస ప్రకార కరనే సే కోఈ విఘ్న నహీం రహతా।

రాజా నే ఇస విధి కో బ్రాహ్మణ కే ముఖ సే సునకర సోచా కి యహ అముఖ్య అర్క వివాహ ముఝే అచ్ఛా నహీం లగా। వివాహ హోనా హీ ముఖ్య బాత హై। మైం రాజా హూఁ, జో కోఈ ఇస లడ़కే కే సాథ అపనే పుత్రీ కీ శాదీ కరేగా, మైం ఉసే ధన దౌలత సే మాలామాల కర దూఁగా। ఉసకే రాజ్య మేం ఏక బ్రాహ్మణ రహతా థా జో కిసీ కార్య సే బాహర గయా హుఆ థా। ఉసకీ ప్రథమ పత్నీ సే ఏక పుత్రీ థీ। ఉసకీ దూసరీ పత్నీ బడ़ీ దుష్ట ప్రకృతి కీ థీ। ఉసనే ధన కే లాలచ మేం లడ़కీ కో దేనా స్వీకార కర లియా। ఉసనే ఏక లాఖ రుపయా లేకర అపనీ సౌత కీ దస వర్షీయ కన్యా కో రాజా కే మృత పుత్ర కే సాథ శాదీ కర దీ।

ఉస బాలా కో లేకర రాజా కే సేవక శ్మశాన భూమి మేం గయే ఔర శవ కే సాథ ఉస లడ़కీ కో సతీ హోనే కీ వ్యవస్థా కరనే లగే। తబ వహ అబోధ బాలా బోలీ, "ఆప యహ క్యా కర రహే హైం? లడ़కీ కీ బాత సునకర వే సబ దుఃఖీ మన సే కహనే లగే, "తుమ్హారా పతి మర గయా హై। తుమ్హేం ఇసకే సాథ సతీ హోనా హై।" యహ సునకర లడ़కీ రోనే లగీ ఔర బోలీ, "ఆప మేరే స్వామీ కో క్యోం జలాతే హైం, మైం ఉన్హేం జలానే నహీం దూంగీ। ఆప సబ లోగ జాయేం, మైం యహాఁ అకేలీ రహూఁగీ, యహ జబ ఉఠేంగే తబ ఉనకే సాథ హీ ఆఊఁగీ।"

లడ़కీ కా హట దేఖకర సబ కరుణా సే ద్రవిత హోకర చలే గయే। అబ ఛోటీ సీ లడ़కీ జో న కుఛ సమఝతీ థీ, న జానతీ థీ, శవ కే పాస అకేలీ బైఠకర భగవాన శివ-పార్వతీ కో యాద కరనే లగీ। బార-బార పుకారనే పర కరుణా కే సాగర శివ-పార్వతీ నన్దీ పర సవార హోకర శ్మశాన మేం లడ़కీ కే పాస పహుఁచే। బాలికా నే జబ శివ- పార్వతీ కో దేఖా తో వహ ఉనకే చరణోం మేం గిరకర అపనే పతి కే ప్రాణోం కీ భీఖ మాఁగనే లగీ।

శివ-పార్వతీ బాలికా కే బాల స్వభావ సే ప్రభావిత హోకర బోలే, "తుమ్హారీ మాతా నే సూపోదాన కా వ్రత కియా థా। తిల తథా జల లేకర ఉసకే ఫల కా సంకల్ప కర అపనే పతి కో దో తథా అపనే మృత పతి సే కహో, "మేరీ మాఁ నే సూపోదాన నామక వ్రత కియా థా, ఉసకే ప్రభావ సే మేరా పతి పునః జీవిత హో జాయే। భోలీ-భాలీ బాలికా నే భగవాన శివ-పార్వతీ కే ఆదేశానుసార వైసా హీ కియా। శివదత్త తురన్త ఐసే ఉఠకర బైఠ గయా జైసే కోఈ సోతా హుఆ ఉఠకర బైఠ జాతా హై। శివ-పార్వతీ ఉస బాలికా కో వ్రతోపదేశ దేకర అన్తర్ధాన హో గయే।"

శివ-పార్వతీ కే అన్తర్ధాన హోనే కే బాద శివదత్త నే ఉస బాలికా సే పూఛా, "తుమ కౌన హో? మైం యహాఁ శ్మశాన భూమి మేం క్యోం హూఁ? బాలికా నే సారీ కథా ఉసే బతా దీ। అగలే దిన నదీ కే తట పర స్నాన కరనే కే లిఏ ఆయే హుఏ లోగోం నే వాపిస లౌటకర రాజా కో బతాయా కి ఉసకా పుత్ర ఉస బాలికా కే ప్రభావ సే జీవిత హో గయా హై।"

యహ సునకర రాజా కీ ప్రసన్నతా కా ఠికానా న రహా। వహ ప్రసన్న హోకర గాజే-బాజే కే సాథ నదీ తట పర ఆయా। రాజా నే పుత్ర వధూ కీ ప్రశంసా కీ। మేరీ యహ పుత్ర వధూ సుభాగా ఔర ధన్య హై। ఇసకే సజీవ పుణ్య సే రాజకుమార కో జీవన దాన మిలా హై। రాజా నే బ్రాహ్మణోం కో దాన దియా ఔర భగవాన శివ-పార్వతీ కీ పూజా-అర్చనా కీ। బ్రాహ్మణోం కే కహనే కే అనుసార నగర మేం ప్రవేశ కరనే హేతు శాన్తి యజ్ఞ కియా।

మనుష్యోం కో చాహిఏ కి ఇసే పాఁచ వర్ష తక వ్రత కరనే కే బాద ఉద్యాపన కరేం। శంకర-పార్వతీ కా ప్రతిదిన అర్చన కర, పూర్వ విధాన సే వ్రత మేం నైవేద్య తథా బాయనా దేనా చాహియే। ఇస వ్రత కే కరనే సే ప్రాణీ చిరాయు పుత్ర ప్రాప్త కర అన్త మేం శివ లోక కో జాతా హై।