అధ్యాయం 14: నాగ పంచమి వ్రతం

భగవాన శంకర నే సనత్కుమార సే కహా, "అబ మైం తుమ్హేం శ్రావణ శుక్ల పంచమీ కో కియే జానే వాలే వ్రత నాగ పంచమీ వ్రత కే బారే మేం బతాతా హూఁ। ధ్యానపూర్వక సునో।"

సాధక కో చాహిఏ కి వహ ఏక దిన పహలే కేవల ఏక సమయ భోజన కరే। పంచమీ వాలే దిన స్వర్ణ యా రజత నిర్మిత నాగ లేకర నక్తవ్రత కరనా చాహియే। నక్తవ్రత రఖకర బఢ़ఈ యా కుమ్హార సే పాఁచ ఫనోం వాలా నాగ బనవాకర ఉసకీ పూజా కరనీ చాహిఏ।

అపనే ఘర కే ముఖ్య ద్వార కే దోనోం తరఫ గోబర సే పాఁచ ఫనోం కా నాగ బనాకర కటోరే మేం దూధ రఖకర ఉసకీ ధూప, దీప, గన్ధ, అక్షత, కరవీర, మాలతీ, చమేలీ తథా చమ్పా కే ఫూలోం సే పూజా కరనీ చాహియే।

బ్రాహ్మణోం కో శుద్ధ ఘీ కే లడ్డూ తథా ఖీర కా భోజన కరవానా చాహిఏ। కాలీయ నాగ, తక్షక నాగ, శంఖపాల, వాసుకి, శేషనాగ, పద్మనాగ ఆది నాగోం కో హల్దీ వ చన్దన సే దీవార పర బనాకర తథా నాగమాతా కద్రూ కో భీ అంకిత కర పుష్పోం సే పూజా కరనీ చాహిఏ। పూజన కే పశ్చాత్ ఘీ ఔర ఖాండ మిలాకర ఉనకో దూధ పిలానా చాహియే।

ఉస దిన లోహే కీ కఢ़ాఈ మేం పకవాన బనానే వర్జిత హైం। గేహూఁ ఔర దూధ కీ ఖీర బనాకర భునే చనే, ధాన కా లావా ఔర భునే జౌ నాగోం కో దేనే చాహిఏ ఏవం స్వయం భీ ఉపరోక్త వస్తుఓం కా భోజన కరనా చాహిఏ। పరివార వాలోం కో భీ భోజన మేం యే హీ వస్తుఏఁ దేనీ చాహియేం। సాఁపోం కీ బాఁబీ కే పాస గాన వాద్య ద్వారా ఉత్సవ మనానా చాహిఏ। ఐసా కరనే వాలే మనుష్యోం కో జీవన భర కభీ సర్ప డసనే కా భయ నహీం రహతా।

సర్ప కే దర్శన కరనే సే హీ మనుష్య అధోగతి కో ప్రాప్త హోతా హై। సర్ప తమోగుణీ హోతా హై। విధిపూర్వక బ్రాహ్మణ సహిత నాగ కా నిర్మాణ కర పూజా కరనీ చాహిఏ। ఇస తరహ బారహ మహీనోం కీ శుక్ల పక్ష కీ పంచమీ కా వ్రత కరనా చాహిఏ। వర్ష కీ సమాప్తి పర శుక్ల పక్ష పంచమీ కో ఫిర సే నాగోం కా పూజన కరనా చాహిఏ।

శ్రీ నారాయణ జో సబ స్థానోం పర స్థిత హైం, సబ వస్తుఓం కో ప్రదాన కరనే కీ క్షమతా రఖతే హైం, జో అపరాజిత హైం ఉనకో స్మరణ కర నిమ్న వచన కహనే చాహిఏఁ -

హే ప్రభు! మేరే వంశ మేం హమారే పూర్వజోం మేం సే జో భీ సర్పోం కే దంశ సే అధోగతి కో ప్రాప్త హుఏ హోం, వే ఇస వ్రత సే తథా దాన సే ముక్తి కో ప్రాప్త హో జాయేం। ఇస ప్రకార ఉచ్చారణ కర సఫేద చందనయుక్త చావల కే పానీ కో భక్తిపూర్వక వాసుదేవ శ్రీ కృష్ణ కే నిమిత్త జల మేం ఛోడ़ దేనా చాహియే। ఇస ప్రకార వ్రత, పూజా ఔర దాన సే సాధక కే వంశ మేం సర్ప దంశ కే కారణ మరే హోంగే యా భవిష్య మేం మరనే వాలే హోంగే, హే సనత్కుమార! వే సబ సర్ప యోని సే ముక్త హోకర స్వర్గ లోక మేం పహుఁచ జాయేంగే। ఇస ప్రకార వ్రత కరనే వాలా అపనే వంశ కా ఉద్ధార కర శివజీ కే సాన్నిధ్య మేం పహుఁచ జాతా హై।

హే సనత్కుమార! జో మనుష్య నాగ కీ హత్యా కరతే హైం, ఉనకే పరివార మేం అగలే జన్మ మేం పుత్ర నహీం హోతా ఔర యది హోతా హై తో అధిక సమయ తక జీవిత నహీం రహతా। మహిలాఓం కీ కృపణతా కే కారణ భీ ప్రాణీ కో సర్ప యోని ప్రాప్త హోతీ హై। జో దూసరోం కీ అమానత హజమ కర జాతే హైం వే భీ సర్ప యోని మేం జాతే హైం। జో ప్రాణీ విభిన్న కారణోం సే సర్ప యోని మేం చలే జాతే హైం ఉనకే ఉద్ధార కా ఏకమాత్ర రాస్తా నాగపంచమీ కా వ్రత హీ హై। జో ప్రాణీ నాగపంచమీ కా వ్రత తథా నాగ పూజా కరతే హైం, ఉనకీ భలాఈ కే - లిఏ నాగోం కే స్వామీ శేషనాగ ఔర వాసుకి నాగ భగవాన విష్ణు సే ఔర భగవాన శంకర సే హాథ - జోడ़కర ప్రార్థనా కరతే హైం। శేషనాగ ఔర వాసుకి నాగ కీ ప్రార్థనా పర భగవాన విష్ణు ఔర భగవాన శంకర ఉన లోగోం కీ సబ మనోకామనాఏఁ పూర్ణ కరతే హైం। వే ప్రాణీ నాగలోక మేం అనేక తరహ కే భోగోం కో భోగకర బైకుణ్ఠ లోక మేం జాతే హైం।