અધ્યાય ૨૦: તેરસ અને ચૌદશ વ્રત (પ્રદોષ વ્રત)

ભગવાન શંકર ને કહા, "હે સનત્કુમાર! અબ મૈં તુમ્હેં શ્રાવણ શુક્લ ત્રયોદશી ઔર ચતુર્દશી તિથિ કે કાર્યોં કે સમ્બન્ધ મેં બતાઊઁગા। શ્રાવણ શુક્લ ત્રયોદશી કે દિન કામદેવ કી ષોડ્શ વિધિ સે પૂજા કી જાતી હૈ। અશોક, માલતી, મદન, કૌસુમ્ભ, બકુલ તથા અન્ય માદક પુષ્પ તથા લાલ ચાવલ, પીલે ચન્દન, સુગન્ધિત દ્રવ્ય, પૌષ્ટિક જન્ય દ્રવ્યોં તથા દૂસરે વીર્યવર્ધક દ્રવ્યોં કા નૈવેદ્ય સમર્પણ કરકે મુખ રોચક પાન દેના ચાહિયે। ઉસ પાન મેં ચિકની સુપારી, કત્થા, ચૂના, જાવિત્રી, જાયફલ કા ચૂર્ણ, લૌંગ, ઇલાયચી, નારિયલ કે બારીક ટુકડ़ે, કેશર ઔર કપૂર ડાલની ચાહિયે। ઊપર સે ચાઁદી કા વર્ક લગાના ચાહિયે। ઐસે પાન કો શમ્બરાસુર કે શત્રુ કી પ્રીતિ કે લિયે દેના ચાહિયે। મોમબત્તિયોં સે આરતી કર પુષ્પાંજલિ દેની ચાહિયે। કામદેવ કે નામોં કા ઉચ્ચારણ કર પ્રાર્થના કરની ચાહિયે। આપ બસન્ત ઋતુ કે નિમિત્તમાત્ર હૈં। આપકે મનોરંજન કે લિએ ઇન્દ્ર દિન રાત તૈયાર રહતે હૈં ક્યોંકિ તપસ્વિયોં સે અપને સ્થાન સે ચ્યુત હોને કે ડર સે ઇન્દ્ર આપસે ડરા કરતે હૈં। આપકો છોડ़કર સુદૃઢ़ મન સે ભલા દૂસરા કૌન વિરોધ કર સકતા હૈ? આપ ભગવાન શ્રીકૃષ્ણ કે પુત્ર અનિરુદ્ધ, સુરપ્રભુ, મલયાંચલ સંભૂત ચન્દન તથા અગરુ સે સુગંધિત હૈં। સંસાર કો વિજય કરને મેં દક્ષિણ દિશા કી મલય વાયુ આપકી સહાયિકા હૈ। હે કામ મદન! ઇસ સંસાર મેં બિરલે હી જિતેન્દ્રિય મિલેંગે જિન્હેં આપને વશીભૂત ન કિયા હો। હે કામદેવ! આપ ઇસ પૂજા સે પ્રસન્ન હોં। શ્રાવણ શુક્લ ત્રયોદશી કે દિન કામદેવ અર્ચિત હો જાને સે પ્રવૃત્તિમાર્ગ લંપટ જીવ કો આપ અત્યધિક વીર્ય તથા પુષ્ટિ દેતે હૈં ઔર નિવૃત્તિમાર્ગ મેં લગે હુયે નિરત જીવ કે કામ રૂપી વિકાર કો હર લેતે હૈં।"

હે તાત! તુમ સે મૈં ત્રયોદશી કે કાર્ય કહતા હૂઁ, સુનો મૈંને જો તુમકો અષ્ટમી કે દિન કા પવિત્રારોપણ બતલાયા હૈ, યદિ મનુષ્ય ઉસે ઉસ દિન ન કર પાયે તો પ્રભુ સદાશિવ કે પ્રીત્યર્થ ચતુર્દશી કે દિન કર લેના ચાહિયે। દેવી તથા વિષ્ણુ સમાન હો પવિત્રા કા નિર્માણ કરના ચાહિયે। કેવલ પ્રાર્થના તથા નામ ભેદ કી કલ્પના કરની ચાહિયે। વિકલ્પ સે યહાઁ જો વિશિષ્ટ બાત હૈ, ઉસે મૈં અબ તુમ્હેં બતા રહા હૂઁ। ગ્યારહ, અડ़તીસ યા પચાસ તાર કા બરાબર કી ગ્રન્થિયોં વાલા તથા તુલ્ય મધ્ય ભાગ વાલા પવિત્રા બનાના ચાહિયે। પવિત્રા બારહ અંગુલ, આઠ અંગુલ કા હોના ચાહિયે। શેષ વિધિ પહલે કે સમાન હી હૈ। ફલ આદિ પહલે કી તરહ હી હૈં। અન્ત મેં મનુષ્ય કૈલાશ કો જાતા હૈ।