అధ్యాయం 28: అగస్త్య అర్ఘ్య విధానం

భగవాన శంకర బోలే, "హే సనత్కుమార! అబ మైం తుమ్హేం అగస్త్య అర్ఘ్య విధి కా వర్ణన కరతా హూఁ। ధ్యానపూర్వక సునో। ఇసకే కరనే సే మనుష్య కీ సబ ఇచ్ఛాఏఁ పూరీ హో జాతీ హైం। అగస్త్యోదయ సే పహలే హీ సమయ కా నిర్ధారణ కరనా చాహియే। సాత రాత ఉదయ హోనే మేం శేష హో తో పహలే సాత రాత పూర్వ సే ప్రతిదిన అర్ఘ్య దేనా చాహియే।

విధి : మనుష్య సుబహ శ్వేత తిల సే నహాకర సఫేద కపడ़ా తథా మాలా ధారణ కరే। సోనే సే నిర్మిత కలశ కీ స్థాపనా కర, పంచరత్న యుక్త, ఘీ పాత్ర యుక్త అనేక ప్రకార కే భోజనీయ ఫల తథా మాలా ఔర కపడ़ే సే విభూషిత కరకే ఉసకే ఊపర తాంబే కా పూర్ణ పాత్ర రఖనా చాహియే। ఉస పర కుమ్భోద్భవ మహర్షి అగస్త్య కీ ప్రతిమా రఖేం। ప్రతిమా మోటీ, లమ్బే హాథోం వాలీ, దక్షిణాభిముఖ, జటాయుక్త, హాథ మేం కమణ్డల, బహుత సే శిష్యోం సే ఘిరీ హుఈ, దర్భ, అక్షత ధారీ తథా లోపాముద్రా సహిత హోనీ చాహియే। ఉసకా గన్ధ, పుష్ప ఆది షోడ్శ ఉపచారోం సహిత పూజన కరనా చాహియే। బహుత విస్తార ద్వారా నైవేద్య సమర్పణ కరనా చాహియే। భక్తిపూర్వక దుధ్యోదన బలి తథా అర్ఘ్య దేనా చాహియే।"

విధాన : స్వర్ణ, చాఁదీ, తాఁబా యా వేణు మేం నారంగీ, ఖజూర, నారియల, కరేలా, పేఠా, కేలా, అనార, విజోరా నీంబూ, అఖరోట, పిస్తా, నీలకమల. కమల, కుశ, దూర్వా తథా అన్య ఫల ఏవం పుష్ప, సాతోం ధాన, సాత అంకుర, పంచపల్లవ, పాంచ కపడ़ే రఖకర ప్రతిమా కీ పూజా కరేం। పృథ్వీ పర ఘుటనోం కే బల బైఠకర పాత్ర కో సిర నవాకర మస్తక ఝుకాకర కుమ్భోద్భవ ముని కా ధ్యాన కర శ్రద్ధాపూర్వక అర్ఘ్య దేకర కహేం కాశపుష్ప తుల్య వాలే! వహ్ని-మారుత- సంభవ! హే మిత్రావరుణ! కుమ్భయోనే! ఆపకో నమస్కార హై। జిసనే ఆతాపీ ఔర మహాబలీ వాతాపీ కో భక్షణ కియా, జో శ్రీమాన లోపముద్రా కే పతి హైం, ఉన్హేం నమస్కార హై। జిసకే ఉదయ సే పాప విలీన హోతే హైం। త్రివిధ వ్యాధి, త్రివిధ పాప నష్ట హోతే హైం, ఉనకో మేరా నమస్కార హై।

వైదిక లోగోం కో అగస్త్య మంత్ర సే, స్త్రీ తథా శూద్ర పౌరాణిక మంత్ర ద్వారా అగస్త్య కో అర్ఘ్య దేకర ప్రణామ కరనా చాహియే। హే రాజపుత్రీ! హే మహాభాగే! హే ఋషిపత్నీ! హే వరాననే! హే లోపముద్రే! ఆపకో మేరా నమస్కార హై। మేరే ఇస అర్ఘ్య కో ఆప స్వీకార కరేం। మంత్ర సే వేత్తా కో ఘీ ద్వారా అర్ఘ్య మంత్ర సే ఏక హజార ఆఠ యా ఏక సౌ ఆఠ ఆహుతియాఁ దేనీ చాహియేం। ఇస ప్రకార హోమ కరకే విసర్జన కరనా చాహియే।

హే అచిన్తచరిత అగస్త్య! మైంనే ఆపకా యథా విధి పూజన కియా హై। ఇస సంసార యా పరలోక కార్య కీ సిద్ధి కరకే ఆప యహాఁ సే విదా హోం। ఇస ప్రకార అగస్త్య కా విసర్జన కరకే ఇస మూర్తి కో బ్రాహ్మణ కో దే దేనా చాహియే।

వేద వేదాంగ కే జ్ఞాతా దరిద్ర తథా కుటుమ్బీ బ్రాహ్మణ కా అభినన్దన కరనా చాహియే। చిత్త మేం యహ భావనా హోనీ చాహియే కి అగస్త్య ముని ఇనకో ద్విజ రూప సే స్వీకార కరేం। ఇసే అగస్త్య ఋషి గ్రహణ కరతే తథా దేతే హైం। దోనోం కే తారక అగస్త్య హైం। అతః అగస్త్య ఋషి కో నమస్కార హై। ద్విజ లోగ వైదిక ఔర శూద్ర పౌరాణిక మంత్ర పఢ़ేం।

హే సనత్కుమార! అగస్త్యోదయ కే పహలే సాతవేం దిన దక్షిణా సహిత ధేను కా దాన కరనా చాహియే। ఇస ప్రకార నిష్కామ హోకర సాత రాత, అర్ఘ్య దాన కరనే సే జన్మ జన్మ కా భయ మిట జాతా హై। బ్రాహ్మణ చారోం వేదోం ఔర ఛః శాస్త్రోం కా విద్వాన్ బన జాతా హై। వైశ్య కో ధన తథా గౌ-ధన కీ ప్రాప్తి హోతీ హై। క్షత్రియ సముద్ర తక భూమి ప్రాప్త కర లేతా హై। శూద్ర కీ గరీబీ దూర హో జాతీ హై। స్త్రీ కో పుత్ర, సౌభాగ్య ఔర ఘర కీ ప్రాప్తి హోతీ హై। జిన దేశోం మేం లోగ అగస్త్యార్చన కరతే హైం, ఉన దేశోం మేం మేఘ కామవర్షీ హో జాతే హైం। టిడ్డీ దలోం కీ సమాప్తి ఔర రోగోం కా నాశ హో జాతా హై। జో నిష్కామ హోకర యావజ్జీవన కరతే హైం, వహ ముక్తి పథ కే భాగీదార బన జాతే హైం।