पञ्चाङ्गस्य पञ्च अङ्गानि
२४-होरात्मकं दैनिकप्रवहणम् (सूर्योदयात् सूर्योदयपर्यन्तम्)
स्थानीय-सौरदिवसःसूर्यः चन्द्रः च
सूर्यः
चन्द्रः
विस्तृतपञ्चाङ्गम्
चान्द्रमासः, संवत् तथा बृहस्पतिसंवत्सरः
शुभमुहूर्ताः
- ब्राह्म-मुहूर्तः०४:३३ पूर्वाह्णे – ०५:२२ पूर्वाह्णे
- प्रातःसन्ध्या०४:५७ पूर्वाह्णे – ०६:११ पूर्वाह्णे
- ११:३७ पूर्वाह्णे – १२:२४ अपराह्णे
- विजयमुहूर्तः०१:५७ अपराह्णे – ०२:४३ अपराह्णे
- गोधूलिमुहूर्तः०५:४९ अपराह्णे – ०६:१४ अपराह्णे
- सायंसन्ध्या०५:४९ अपराह्णे – ०७:०४ अपराह्णे
- अमृतकालः०९:१४ अपराह्णे – १०:४१ अपराह्णे
- निशीथमुहूर्तः११:३६ अपराह्णे – १२:२५ पूर्वाह्णे, अक्टूबर १५
- न किमपि
- न किमपि
- न किमपि
- न किमपि
- न किमपि
- न किमपि
- ०४:३१ पूर्वाह्णे – ०६:११ पूर्वाह्णे, अक्टूबर १५
- ०६:३९ पूर्वाह्णे – ०४:३१ पूर्वाह्णे, अक्टूबर १५
शुभसमयमार्गदर्शिका: नूतनकार्यारम्भाय यात्रायै शुभानुष्ठानेभ्यश्च ब्राह्ममुहूर्तः अभिजित् अमृतकालश्च पारम्परिकतया चीयन्ते।
अशुभकालाः
- ०९:०६ पूर्वाह्णे – १०:३३ पूर्वाह्णे
- यमगण्डः०१:२८ अपराह्णे – ०२:५५ अपराह्णे
- गुलिककालः०६:११ पूर्वाह्णे – ०७:३९ पूर्वाह्णे
- दुर्मुहूर्तः०६:११ पूर्वाह्णे – ०६:५८ पूर्वाह्णे
- वर्ज्यम्०५:३५ अपराह्णे – ०७:०२ अपराह्णे
- बाणदोषःरोगः
- भद्रा (विष्टिः)न किमपि
- विञ्चुडोन किमपि
- पञ्चकम्न किमपि
- न किमपि
- ०६:११ पूर्वाह्णे – ०६:३९ पूर्वाह्णे
- न किमपि
- न किमपि
- न किमपि
- ०६:११ पूर्वाह्णे – १०:२८ अपराह्णे
- न किमपि
- न किमपि
- न किमपि
- न किमपि
पारम्परिकं मार्गदर्शनम्: राहुकाले यमगण्डवेलायां च शुभकार्याणि नूतनधननिवेशः यात्रा च वर्ज्यन्ते।
ऋत्वयनविवरणम्
निवासशूलवासविचारः
मन्त्रिमण्डलम् (ग्रहपरिषदः)
चन्द्रबलम्
ताराबलम्
पञ्चकरहितमुहूर्तचक्रम्
उदयलग्नसमयाः
अन्यपञ्चाङ्गानि कालमानं च
उत्सवाः व्रतानि अनुष्ठानानि च
आसो एकादशी
एकादशीसर्वपापविनाशाय, वैकुण्ठप्राप्तये च श्रीहरये समर्पितं Ashwina Ekadashi पुण्यव्रतम्।
Ashwina Ekadashi व्रतस्य महत्त्वम्: १. पापनाशः - सर्वदुरितानां क्षयो भवति। २. इन्द्रियनिग्रहः - चित्तशुद्धिः भगवद्भक्तिश्च वर्धते। ३. वैकुण्ठनिवासः - अन्ते विष्णोः परमपदं लभते।
- ✦अन्नादिकं सर्वं वर्जयेत्। केवलं फलाहारं पयो वा गृह्णीयात्।
- ✦तुळसीदलैः पीतपुष्पैश्च विष्णोः पूजनं कुर्यात्।
- ✦विष्णुसहस्रनामस्तोत्रस्य गीतायाश्च पाठं कुर्यात्।
- ✦द्वादश्यां प्रातःकाले विहितमुहूर्ते पारणं कुर्यात्।
Ganda Moola
मुख्यपर्ववैदिकपञ्चाङ्गानुसारं श्रद्धया भक्त्या च आचर्यमाणं Ganda Moola पावनं पर्व।
Ganda Moola पर्वणः महत्त्वम्: १. सनातनसंस्कृतिसंरक्षणम् - वैदिकपरम्पराणां संवर्धनं भवति। २. आत्मिकशान्तिः - सत्सङ्गेन धर्माचरणेन च मनः शुद्धं भवति। ૩. लोककल्याणम् - परोपकारेण दानेन च सर्वेषां मङ्गलं भवति।
- ✦प्रातः स्नात्वा देवगृहं विशोध्य घृतदीपं प्रज्वालयेत्।
- ✦इष्टदेवाय पुष्पाणि, गन्धं, नैवेद्यं च समर्पयेत्।
- ✦शान्तिमन्त्राणां पाठं कृत्वा आरार्तिकं कुर्यात्।
- ✦प्रसादं विभज्य सर्वेभ्यः दद्यात्।
चातुर्मास्यकालः
मुख्यपर्ववैदिकपञ्चाङ्गानुसारं श्रद्धया भक्त्या च आचर्यमाणं चातुर्मास्यकालः पावनं पर्व।
चातुर्मास्यकालः पर्वणः महत्त्वम्: १. सनातनसंस्कृतिसंरक्षणम् - वैदिकपरम्पराणां संवर्धनं भवति। २. आत्मिकशान्तिः - सत्सङ्गेन धर्माचरणेन च मनः शुद्धं भवति। ૩. लोककल्याणम् - परोपकारेण दानेन च सर्वेषां मङ्गलं भवति।
- ✦प्रातः स्नात्वा देवगृहं विशोध्य घृतदीपं प्रज्वालयेत्।
- ✦इष्टदेवाय पुष्पाणि, गन्धं, नैवेद्यं च समर्पयेत्।
- ✦शान्तिमन्त्राणां पाठं कृत्वा आरार्तिकं कुर्यात्।
- ✦प्रसादं विभज्य सर्वेभ्यः दद्यात्।
पञ्चाङ्गस्य पञ्चाङ्गानि दैनिकपञ्चाङ्गं च
तिथिः
1सूर्यचन्द्रयोः १२° अन्तरं तिथिरुच्यते। व्रतोत्सवानुष्ठानेषु तिथ्येव मुख्यं प्रमाणम्।
नक्षत्रम्
2चन्द्रस्य २७ नक्षत्रमण्डलेषु संचारः नक्षत्रम् उच्यते। एतत् मानसप्रकृतेः सूचकम्।
योगः
3सूर्यचन्द्रयोः भोगांशयोगेन २७ योगाः भवन्ति। एते दिनस्य शुभाशुभत्वं सूचयन्ति।
करणम्
4तिथेरर्धभागः करणमुच्यते (६°)। सूक्ष्ममुहूर्तनिर्णयाय करणं विचार्यते।
वासरः
5सप्तग्रहाधिष्ठितः वासरः, यः सूर्योदयादारभ्य अग्रिमसूर्योदयपर्यन्तं प्रभावयति।