पञ्चाङ्गस्य पञ्च अङ्गानि
२४-होरात्मकं दैनिकप्रवहणम् (सूर्योदयात् सूर्योदयपर्यन्तम्)
स्थानीय-सौरदिवसःसूर्यः चन्द्रः च
सूर्यः
चन्द्रः
विस्तृतपञ्चाङ्गम्
चान्द्रमासः, संवत् तथा बृहस्पतिसंवत्सरः
शुभमुहूर्ताः
- ब्राह्म-मुहूर्तः०४:४० पूर्वाह्णे – ०५:३२ पूर्वाह्णे
- प्रातःसन्ध्या०५:०६ पूर्वाह्णे – ०६:२३ पूर्वाह्णे
- ११:३६ पूर्वाह्णे – १२:२१ अपराह्णे
- विजयमुहूर्तः०१:५० अपराह्णे – ०२:३५ अपराह्णे
- गोधूलिमुहूर्तः०५:३४ अपराह्णे – ०५:५९ अपराह्णे
- सायंसन्ध्या०५:३४ अपराह्णे – ०६:५१ अपराह्णे
- अमृतकालः०८:३८ अपराह्णे – १०:१९ अपराह्णे
- निशीथमुहूर्तः११:३३ अपराह्णे – १२:२४ पूर्वाह्णे, नवम्बर ८
- ०५:५२ पूर्वाह्णे – ०६:२३ पूर्वाह्णे, नवम्बर ८
- न किमपि
- न किमपि
- न किमपि
- न किमपि
- न किमपि
- ०५:५२ पूर्वाह्णे – ०६:२३ पूर्वाह्णे, नवम्बर ८
- न किमपि
शुभसमयमार्गदर्शिका: नूतनकार्यारम्भाय यात्रायै शुभानुष्ठानेभ्यश्च ब्राह्ममुहूर्तः अभिजित् अमृतकालश्च पारम्परिकतया चीयन्ते।
अशुभकालाः
- ०९:११ पूर्वाह्णे – १०:३४ पूर्वाह्णे
- यमगण्डः०१:२२ अपराह्णे – ०२:४६ अपराह्णे
- गुलिककालः०६:२३ पूर्वाह्णे – ०७:४७ पूर्वाह्णे
- दुर्मुहूर्तः०६:२३ पूर्वाह्णे – ०७:०८ पूर्वाह्णे
- वर्ज्यम्०१:०६ अपराह्णे – ०२:४६ अपराह्णे
- बाणदोषःअग्निः
- भद्रा (विष्टिः)१०:४८ पूर्वाह्णे – ११:०५ अपराह्णे
- विञ्चुडोन किमपि
- पञ्चकम्न किमपि
- ०५:५२ पूर्वाह्णे – ०६:२३ पूर्वाह्णे, नवम्बर ८
- ०६:२२ पूर्वाह्णे – ०५:५२ पूर्वाह्णे, नवम्बर ८
- न किमपि
- न किमपि
- न किमपि
- न किमपि
- न किमपि
- न किमपि
- न किमपि
- न किमपि
पारम्परिकं मार्गदर्शनम्: राहुकाले यमगण्डवेलायां च शुभकार्याणि नूतनधननिवेशः यात्रा च वर्ज्यन्ते।
ऋत्वयनविवरणम्
निवासशूलवासविचारः
मन्त्रिमण्डलम् (ग्रहपरिषदः)
चन्द्रबलम्
पञ्चकरहितमुहूर्तचक्रम्
उदयलग्नसमयाः
अन्यपञ्चाङ्गानि कालमानं च
उत्सवाः व्रतानि अनुष्ठानानि च
शनि त्रयोदशी
मुख्यपर्ववैदिकपञ्चाङ्गानुसारं श्रद्धया भक्त्या च आचर्यमाणं शनि त्रयोदशी पावनं पर्व।
शनि त्रयोदशी पर्वणः महत्त्वम्: १. सनातनसंस्कृतिसंरक्षणम् - वैदिकपरम्पराणां संवर्धनं भवति। २. आत्मिकशान्तिः - सत्सङ्गेन धर्माचरणेन च मनः शुद्धं भवति। ૩. लोककल्याणम् - परोपकारेण दानेन च सर्वेषां मङ्गलं भवति।
- ✦प्रातः स्नात्वा देवगृहं विशोध्य घृतदीपं प्रज्वालयेत्।
- ✦इष्टदेवाय पुष्पाणि, गन्धं, नैवेद्यं च समर्पयेत्।
- ✦शान्तिमन्त्राणां पाठं कृत्वा आरार्तिकं कुर्यात्।
- ✦प्रसादं विभज्य सर्वेभ्यः दद्यात्।
शनि प्रदोष व्रतम्
मुख्यपर्वसर्वपापविनाशनाय, कैवल्यप्राप्तये च महेश्वराय समर्पितं शनि प्रदोष व्रतम् पावनं व्रतम्।
शनि प्रदोष व्रतम् व्रतस्य महत्त्वम्: १. पापक्षयः - जन्मजन्मान्तरोपात्तपापानां नाशः भवति। २. चित्तशुद्धिः - मनः प्रशान्तं ध्याननिष्ठं च भवति। ३. मोक्षप्राप्तिः - शिवकृपया शिवसायुज्यं लभते।
- ✦प्रातः स्नात्वा शुद्धवस्त्रधारी भूत्वा शिवव्रतं सङ्कल्पयेत्।
- ✦शिवलिङ्गे पञ्चामृतेन गङ्गाजलेन च रुद्राभिषेकं कुर्यात्।
- ✦त्रिदल-बिल्वपत्राणि, भस्म, चन्दनं च समर्पयेत्।
- ✦"ॐ नमः शिवाय" मन्त्रस्य महामृत्युञ्जयमन्त्रस्य च जपः विधेयः।
- ✦प्रदोषकाले घृतदीपं प्रज्वाल्य शिवारार्तिकं कुर्यात्।
रवि योग
मुख्यपर्ववैदिकपञ्चाङ्गानुसारं श्रद्धया भक्त्या च आचर्यमाणं Ravi Yoga पावनं पर्व।
Ravi Yoga पर्वणः महत्त्वम्: १. सनातनसंस्कृतिसंरक्षणम् - वैदिकपरम्पराणां संवर्धनं भवति। २. आत्मिकशान्तिः - सत्सङ्गेन धर्माचरणेन च मनः शुद्धं भवति। ૩. लोककल्याणम् - परोपकारेण दानेन च सर्वेषां मङ्गलं भवति।
- ✦प्रातः स्नात्वा देवगृहं विशोध्य घृतदीपं प्रज्वालयेत्।
- ✦इष्टदेवाय पुष्पाणि, गन्धं, नैवेद्यं च समर्पयेत्।
- ✦शान्तिमन्त्राणां पाठं कृत्वा आरार्तिकं कुर्यात्।
- ✦प्रसादं विभज्य सर्वेभ्यः दद्यात्।
Vidaal योग
मुख्यपर्ववैदिकपञ्चाङ्गानुसारं श्रद्धया भक्त्या च आचर्यमाणं Vidaal Yoga पावनं पर्व।
Vidaal Yoga पर्वणः महत्त्वम्: १. सनातनसंस्कृतिसंरक्षणम् - वैदिकपरम्पराणां संवर्धनं भवति। २. आत्मिकशान्तिः - सत्सङ्गेन धर्माचरणेन च मनः शुद्धं भवति। ૩. लोककल्याणम् - परोपकारेण दानेन च सर्वेषां मङ्गलं भवति।
- ✦प्रातः स्नात्वा देवगृहं विशोध्य घृतदीपं प्रज्वालयेत्।
- ✦इष्टदेवाय पुष्पाणि, गन्धं, नैवेद्यं च समर्पयेत्।
- ✦शान्तिमन्त्राणां पाठं कृत्वा आरार्तिकं कुर्यात्।
- ✦प्रसादं विभज्य सर्वेभ्यः दद्यात्।
चातुर्मास्यकालः
मुख्यपर्ववैदिकपञ्चाङ्गानुसारं श्रद्धया भक्त्या च आचर्यमाणं चातुर्मास्यकालः पावनं पर्व।
चातुर्मास्यकालः पर्वणः महत्त्वम्: १. सनातनसंस्कृतिसंरक्षणम् - वैदिकपरम्पराणां संवर्धनं भवति। २. आत्मिकशान्तिः - सत्सङ्गेन धर्माचरणेन च मनः शुद्धं भवति। ૩. लोककल्याणम् - परोपकारेण दानेन च सर्वेषां मङ्गलं भवति।
- ✦प्रातः स्नात्वा देवगृहं विशोध्य घृतदीपं प्रज्वालयेत्।
- ✦इष्टदेवाय पुष्पाणि, गन्धं, नैवेद्यं च समर्पयेत्।
- ✦शान्तिमन्त्राणां पाठं कृत्वा आरार्तिकं कुर्यात्।
- ✦प्रसादं विभज्य सर्वेभ्यः दद्यात्।
पञ्चाङ्गस्य पञ्चाङ्गानि दैनिकपञ्चाङ्गं च
तिथिः
1सूर्यचन्द्रयोः १२° अन्तरं तिथिरुच्यते। व्रतोत्सवानुष्ठानेषु तिथ्येव मुख्यं प्रमाणम्।
नक्षत्रम्
2चन्द्रस्य २७ नक्षत्रमण्डलेषु संचारः नक्षत्रम् उच्यते। एतत् मानसप्रकृतेः सूचकम्।
योगः
3सूर्यचन्द्रयोः भोगांशयोगेन २७ योगाः भवन्ति। एते दिनस्य शुभाशुभत्वं सूचयन्ति।
करणम्
4तिथेरर्धभागः करणमुच्यते (६°)। सूक्ष्ममुहूर्तनिर्णयाय करणं विचार्यते।
वासरः
5सप्तग्रहाधिष्ठितः वासरः, यः सूर्योदयादारभ्य अग्रिमसूर्योदयपर्यन्तं प्रभावयति।