पंचांगाची पाच अंगे
२४ तासांचा दैनिक प्रवाह (सूर्योदयापासून सूर्योदयापर्यंत)
स्थानिक सौर दिवससूर्य आणि चंद्र
सूर्य
चंद्र
सविस्तर पंचांग
चांद्रमास, संवत आणि बृहस्पती संवत्सर
शुभ मुहूर्त
- ब्रह्म मुहूर्त०४:३० म.पू. – ०५:१९ म.पू.
- प्रातः संध्या०४:५५ म.पू. – ०६:०७ म.पू.
- ११:४० म.पू. – १२:२७ म.उ.
- विजय मुहूर्त०२:०२ म.उ. – ०२:५० म.उ.
- गोधूलि मुहूर्त०६:०० म.उ. – ०६:२४ म.उ.
- सायं संध्या०६:०० म.उ. – ०७:१३ म.उ.
- अमृत काळ०३:१२ म.उ. – ०४:४८ म.उ.
- निशीथ मुहूर्त११:४० म.उ. – १२:२८ म.पू., ऑक्टोबर ४
- काही नाही
- काही नाही
- ०६:०७ म.पू. – ११:५९ म.उ.
- काही नाही
- काही नाही
- काही नाही
- काही नाही
- काही नाही
शुभ वेळ मार्गदर्शिका: नवीन कार्य सुरू करण्यासाठी, प्रवासासाठी आणि शुभ विधींसाठी ब्रह्म मुहूर्त, अभिजित आणि अमृत काळ पारंपरिक पद्धतीने निवडले जातात.
अशुभ काळ
- ०४:३१ म.उ. – ०६:०० म.उ.
- यमगंड१२:०४ म.उ. – ०१:३३ म.उ.
- गुलिक काळ०३:०२ म.उ. – ०४:३१ म.उ.
- दुर्मुहूर्त०४:२५ म.उ. – ०५:१३ म.उ.
- वर्ज्यम्०४:०७ म.पू. – ०५:४६ म.पू., ऑक्टोबर ४
- बाण दोषअग्नी
- भद्रा (विष्टी)०१:४२ म.उ. – ०१:२८ म.पू., ऑक्टोबर ४
- विंचुडो०५:५६ म.उ. – ०६:०७ म.पू., ऑक्टोबर ४
- पंचककाही नाही
- काही नाही
- काही नाही
- काही नाही
- काही नाही
- ०६:०७ म.पू. – ०१:२८ म.पू., ऑक्टोबर ४
- काही नाही
- काही नाही
- काही नाही
- काही नाही
- काही नाही
पारंपरिक मार्गदर्शन: राहुकाळ व यमघंट यामध्ये शुभ कार्ये, नवीन गुंतवणूक व प्रवास टाळला जातो.
ऋतू आणि अयन
निवास, शूल आणि वास
मंत्री मंडळ (ग्रह परिषद)
चंद्रबल
पंचक रहित मुहूर्त चक्र
उदय लग्न वेळ
इतर दिनदर्शिका आणि कालमान
सण, व्रते आणि विधी
विनायक चतुर्थी
प्रमुख सणमहाराष्ट्राचा लाडका महाउत्सव, विघ्नहर्ता गणरायाचे आगमन आणि १० दिवसांचा गणेशोत्सव.
विघ्नांचा नाश, विद्या-बुद्धीची प्राप्ती आणि सामूहिक एकात्मता.
- ✦बाप्पाची वाजतगाजत मूर्ती आणून प्राणप्रतिष्ठा
- ✦२१ उकडीच्या मोदकांचा नैवेद्य व दुर्वा अर्पण
- ✦सकाळ-संध्याकाळ मनोभावे आरती व अथर्वशीर्ष पठण
- ✦अनंत चतुर्दशीला विसर्जन मिरवणूक
चातुर्मास कालावधी
प्रमुख सणवैदिक पंचांग आणि सनातन परंपरेनुसार भक्तीभावाने साजरा केला जाणारा चातुर्मास कालावधी चा पावन सण.
चातुर्मास कालावधी चे महत्त्व: १. संस्कृती संवर्धन: परंपरांचे जतन होते. २. सात्विकता: मन प्रसन्न व शुद्ध होते. ૩. पारिवारिक सलोखा: प्रेम आणि शांती वाढते.
- ✦सकाळी लवकर स्नान करून देवाची पूजा करावी.
- ✦तुपाचा दिवा लावून अगरबत्ती व फुले अर्पण करावीत.
- ✦स्तोत्रपठण करून नैवेद्य दाखवावा व आरती करावी.
- ✦सर्वांना प्रेमपूर्वक प्रसाद वाटावा.
पंचांगाची पाच अंगे आणि दैनिक पंचांग
तिथी
1सूर्य आणि चंद्र यांच्यातील १२° कोणीय अंतराला तिथी म्हणतात. व्रत, सण आणि धार्मिक कार्यांसाठी तिथी मूलभूत मानली जाते.
नक्षत्र
2चंद्र ज्या २७ नक्षत्र विभागांतून (१३° २०') प्रवास करतो त्याला नक्षत्र म्हणतात. हे मानसिक ऊर्जा प्रभावित करते.
योग
3सूर्य आणि चंद्राच्या रेखांशांची बेरीज २७ भागात विभागली जाते, ज्याला योग म्हणतात.
करण
4एका तिथीच्या अर्ध्या भागाला (६°) करण म्हणतात. दैनंदिन महत्त्वाच्या कार्यांसाठी याचा विचार केला जातो.
वार
5सात ग्रहांच्या अधिपत्याखालील वार, जो सूर्योदयापासून पुढील सूर्योदयापर्यंत प्रभावी असतो.