पंचांगाची पाच अंगे
वार
२४ तासांचा दैनिक प्रवाह (सूर्योदयापासून सूर्योदयापर्यंत)
स्थानिक सौर दिवससूर्य आणि चंद्र
सूर्य
चंद्र
सविस्तर पंचांग
राशी आणि नक्षत्र तपशील
चांद्रमास, संवत आणि बृहस्पती संवत्सर
शुभ मुहूर्त
- ब्रह्म मुहूर्त०४:२८ म.पू. – ०५:१४ म.पू.
- प्रातः संध्या०४:५१ म.पू. – ०६:०१ म.पू.
- ११:४७ म.पू. – १२:३६ म.उ.
- विजय मुहूर्त०२:१५ म.उ. – ०३:०४ म.उ.
- गोधूलि मुहूर्त०६:२२ म.उ. – ०६:४५ म.उ.
- सायं संध्या०६:२२ म.उ. – ०७:३२ म.उ.
- अमृत काळ०३:१२ म.उ. – ०५:०१ म.उ.
- निशीथ मुहूर्त११:४८ म.उ. – १२:३५ म.पू., सप्टेंबर १२
- ०२:५८ म.पू. – ०६:०० म.पू., सप्टेंबर १२
- काही नाही
- काही नाही
- काही नाही
- काही नाही
- ०७:३६ म.उ. – ०२:५८ म.पू., सप्टेंबर १२
- पूर्ण दिवस
- काही नाही
शुभ वेळ मार्गदर्शिका: नवीन कार्य सुरू करण्यासाठी, प्रवासासाठी आणि शुभ विधींसाठी ब्रह्म मुहूर्त, अभिजित आणि अमृत काळ पारंपरिक पद्धतीने निवडले जातात.
अशुभ काळ
- ०९:०६ म.पू. – १०:३९ म.पू.
- यमगंड०१:४४ म.उ. – ०३:१७ म.उ.
- गुलिक काळ०६:०१ म.पू. – ०७:३३ म.पू.
- दुर्मुहूर्त०६:०१ म.पू. – ०६:५० म.पू.
- वर्ज्यम्०८:५२ म.पू. – १०:४१ म.पू.
- बाण दोषअग्नी
- भद्रा (विष्टी)०६:१७ म.पू. – ०७:३६ म.उ.
- विंचुडोकाही नाही
- पंचककाही नाही
- काही नाही
- ०४:४६ म.पू. – ०६:०० म.पू., सप्टेंबर १२
- काही नाही
- काही नाही
- काही नाही
- ०६:०० म.पू. – ०७:३६ म.उ.
- काही नाही
- काही नाही
- काही नाही
- काही नाही
पारंपरिक मार्गदर्शन: राहुकाळ व यमघंट यामध्ये शुभ कार्ये, नवीन गुंतवणूक व प्रवास टाळला जातो.
ऋतू आणि अयन
निवास, शूल आणि वास
मंत्री मंडळ (ग्रह परिषद)
चंद्रबल
पंचक रहित मुहूर्त चक्र
उदय लग्न वेळ
इतर दिनदर्शिका आणि कालमान
सण, व्रते आणि विधी
भाद्रपद एकादशी
एकादशीसर्व पापांचे क्षालन व वैकुंठ प्राप्तीसाठी भगवान श्रीविष्णूंना समर्पित Bhadrapada Ekadashi चे पावन व्रत.
Bhadrapada Ekadashi चे महत्त्व: १. पापनाश: सर्व पापांतून मुक्ती मिळते. २. आत्मशुद्धी: मन आणि शरीराची शुद्धी होते. ३. वैकुंठ प्राप्ती: श्रीहरींच्या चरणी स्थान प्राप्त होते.
- ✦धान्य, भात व मीठ वर्ज्य करून उपवास करावा.
- ✦श्रीविष्णूंना तुळशीपत्र, पिवळी फुले व पंचामृत अर्पण करावे.
- ✦विष्णू सहस्रनाम व "ॐ नमो भगवते वासुदेवाय" जप करावा.
- ✦द्वादशीच्या दिवशी सकाळी पूजा करून पारणे करावे.
चातुर्मास कालावधी
प्रमुख सणवैदिक पंचांग आणि सनातन परंपरेनुसार भक्तीभावाने साजरा केला जाणारा चातुर्मास कालावधी चा पावन सण.
चातुर्मास कालावधी चे महत्त्व: १. संस्कृती संवर्धन: परंपरांचे जतन होते. २. सात्विकता: मन प्रसन्न व शुद्ध होते. ૩. पारिवारिक सलोखा: प्रेम आणि शांती वाढते.
- ✦सकाळी लवकर स्नान करून देवाची पूजा करावी.
- ✦तुपाचा दिवा लावून अगरबत्ती व फुले अर्पण करावीत.
- ✦स्तोत्रपठण करून नैवेद्य दाखवावा व आरती करावी.
- ✦सर्वांना प्रेमपूर्वक प्रसाद वाटावा.
पंचांगाची पाच अंगे आणि दैनिक पंचांग
तिथी
1सूर्य आणि चंद्र यांच्यातील १२° कोणीय अंतराला तिथी म्हणतात. व्रत, सण आणि धार्मिक कार्यांसाठी तिथी मूलभूत मानली जाते.
नक्षत्र
2चंद्र ज्या २७ नक्षत्र विभागांतून (१३° २०') प्रवास करतो त्याला नक्षत्र म्हणतात. हे मानसिक ऊर्जा प्रभावित करते.
योग
3सूर्य आणि चंद्राच्या रेखांशांची बेरीज २७ भागात विभागली जाते, ज्याला योग म्हणतात.
करण
4एका तिथीच्या अर्ध्या भागाला (६°) करण म्हणतात. दैनंदिन महत्त्वाच्या कार्यांसाठी याचा विचार केला जातो.
वार
5सात ग्रहांच्या अधिपत्याखालील वार, जो सूर्योदयापासून पुढील सूर्योदयापर्यंत प्रभावी असतो.