पंचांगाची पाच अंगे
वार
२४ तासांचा दैनिक प्रवाह (सूर्योदयापासून सूर्योदयापर्यंत)
स्थानिक सौर दिवससूर्य आणि चंद्र
सूर्य
चंद्र
सविस्तर पंचांग
चांद्रमास, संवत आणि बृहस्पती संवत्सर
शुभ मुहूर्त
- ब्रह्म मुहूर्त०४:३२ म.पू. – ०५:२१ म.पू.
- प्रातः संध्या०४:५६ म.पू. – ०६:१० म.पू.
- ११:३८ म.पू. – १२:२५ म.उ.
- विजय मुहूर्त०१:५८ म.उ. – ०२:४५ म.उ.
- गोधूलि मुहूर्त०५:५३ म.उ. – ०६:१७ म.उ.
- सायं संध्या०५:५३ म.उ. – ०७:०६ म.उ.
- अमृत काळ०१:२६ म.उ. – ०३:०५ म.उ.
- निशीथ मुहूर्त११:३७ म.उ. – १२:२६ म.पू., ऑक्टोबर १२
- काही नाही
- काही नाही
- काही नाही
- काही नाही
- ०९:३१ म.उ. – १०:३२ म.उ.
- काही नाही
- पूर्ण दिवस
- काही नाही
शुभ वेळ मार्गदर्शिका: नवीन कार्य सुरू करण्यासाठी, प्रवासासाठी आणि शुभ विधींसाठी ब्रह्म मुहूर्त, अभिजित आणि अमृत काळ पारंपरिक पद्धतीने निवडले जातात.
अशुभ काळ
- ०४:२५ म.उ. – ०५:५३ म.उ.
- यमगंड१२:०१ म.उ. – ०१:२९ म.उ.
- गुलिक काळ०२:५७ म.उ. – ०४:२५ म.उ.
- दुर्मुहूर्त०४:१९ म.उ. – ०५:०६ म.उ.
- वर्ज्यम्०४:२६ म.पू. – ०६:०८ म.पू., ऑक्टोबर १२
- बाण दोषरोग
- भद्रा (विष्टी)काही नाही
- विंचुडोकाही नाही
- पंचककाही नाही
- १०:३२ म.उ. – ०६:१० म.पू., ऑक्टोबर १२
- काही नाही
- काही नाही
- काही नाही
- काही नाही
- काही नाही
- काही नाही
- ०६:१० म.पू. – ०९:०४ म.उ.
- काही नाही
- काही नाही
पारंपरिक मार्गदर्शन: राहुकाळ व यमघंट यामध्ये शुभ कार्ये, नवीन गुंतवणूक व प्रवास टाळला जातो.
ऋतू आणि अयन
निवास, शूल आणि वास
मंत्री मंडळ (ग्रह परिषद)
चंद्रबल
पंचक रहित मुहूर्त चक्र
उदय लग्न वेळ
इतर दिनदर्शिका आणि कालमान
सण, व्रते आणि विधी
नवरात्र घटस्थापना / प्रारंभ
प्रमुख सणशक्ती, विजय आणि आई भवानीच्या कृपेसाठी नवरात्र घटस्थापना / प्रारंभ चे पावन व्रत.
नवरात्र घटस्थापना / प्रारंभ चे महत्त्व: १. संकट निवारण: भय व चिंता दूर होतात. २. शक्ती प्राप्ती: आत्मविश्वास व ऊर्जा प्राप्त होते. ३. सुख-शांती: घरात समृद्धी नांदते.
- ✦सकाळी स्नान करून देवीसमोर तुपाचा दिवा लावावा.
- ✦आई भवानीला कुंकू, लाल फुले व लाल ओढणी अर्पण करावी.
- ✦दुर्गा सप्तशतीचा पाठ करावा व हलवा-पुरीचा नैवेद्य दाखवावा.
- ✦संध्याकाळी आरती करून उपवास सोडावा.
चातुर्मास कालावधी
प्रमुख सणवैदिक पंचांग आणि सनातन परंपरेनुसार भक्तीभावाने साजरा केला जाणारा चातुर्मास कालावधी चा पावन सण.
चातुर्मास कालावधी चे महत्त्व: १. संस्कृती संवर्धन: परंपरांचे जतन होते. २. सात्विकता: मन प्रसन्न व शुद्ध होते. ૩. पारिवारिक सलोखा: प्रेम आणि शांती वाढते.
- ✦सकाळी लवकर स्नान करून देवाची पूजा करावी.
- ✦तुपाचा दिवा लावून अगरबत्ती व फुले अर्पण करावीत.
- ✦स्तोत्रपठण करून नैवेद्य दाखवावा व आरती करावी.
- ✦सर्वांना प्रेमपूर्वक प्रसाद वाटावा.
पंचांगाची पाच अंगे आणि दैनिक पंचांग
तिथी
1सूर्य आणि चंद्र यांच्यातील १२° कोणीय अंतराला तिथी म्हणतात. व्रत, सण आणि धार्मिक कार्यांसाठी तिथी मूलभूत मानली जाते.
नक्षत्र
2चंद्र ज्या २७ नक्षत्र विभागांतून (१३° २०') प्रवास करतो त्याला नक्षत्र म्हणतात. हे मानसिक ऊर्जा प्रभावित करते.
योग
3सूर्य आणि चंद्राच्या रेखांशांची बेरीज २७ भागात विभागली जाते, ज्याला योग म्हणतात.
करण
4एका तिथीच्या अर्ध्या भागाला (६°) करण म्हणतात. दैनंदिन महत्त्वाच्या कार्यांसाठी याचा विचार केला जातो.
वार
5सात ग्रहांच्या अधिपत्याखालील वार, जो सूर्योदयापासून पुढील सूर्योदयापर्यंत प्रभावी असतो.