૨૨ નવેમ્બર•શુક્લ પક્ષ ત્રયોદશી
જૈન પદ્ધતિ અને સાધના

જૈન પચ્ચક્ખાણ: દૈનિક વ્રત અને ત્યાગ સમય

પસંદ કરેલા સ્થળના સૂર્યોદય, સૂર્યાસ્ત અને આગામી સૂર્યોદય પરથી ગણતરી કરેલ જૈન પચ્ચક્ખાણ સમય.

સોમવાર, ૨૩ નવેમ્બર, ૨૦૨૬

India

સૂર્યોદય
૬:૩૨ પૂર્વાહ્ન
સૂર્યાસ્ત
૫:૨૮ અપરાહ્ન
દિવસ ૧૦ કલા ૫૬ મિ•રાત ૧૩ કલા ૫ મિ

પચ્ચક્ખાણ

૫:૨૮ અપરાહ્ન – ૬:૩૩ પૂર્વાહ્ન
૮ કાળ
૧
રાત્રિનો પ્રથમ પ્રહરરાત
પહેલો રાત્રિ પ્રહર
૫:૨૮ અપરાહ્ન–૮:૪૫ અપરાહ્ન
૨
સાંજનું પ્રતિક્રમણપચ્ચક્ખાણ
સૂર્યાસ્ત પર શરૂ થાય છે
૫:૨૮ અપરાહ્ન
૩
રાત્રિનો દ્વિતીય પ્રહરરાત
બીજો રાત્રિ પ્રહર
૮:૪૫ અપરાહ્ન–૧૨:૦૧ પૂર્વાહ્ન
૪
સંથારા પોરસીપચ્ચક્ખાણ
બીજા રાત્રિ-પ્રહરની શરૂઆત
૮:૪૫ અપરાહ્ન
૫
રાત્રિનો તૃતીય પ્રહરરાત
ત્રીજો રાત્રિ પ્રહર
૧૨:૦૧ પૂર્વાહ્ન–૩:૧૭ પૂર્વાહ્ન
૬
નિશીથપચ્ચક્ખાણ
ત્રીજા રાત્રિ-પ્રહરની શરૂઆત
૧૨:૦૧ પૂર્વાહ્ન
૭
રાત્રિનો ચતુર્થ પ્રહરરાત
ચોથો રાત્રિ પ્રહર
૩:૧૭ પૂર્વાહ્ન–૬:૩૩ પૂર્વાહ્ન
૮
સવારનું પ્રતિક્રમણપચ્ચક્ખાણ
ચોથા રાત્રિ-પ્રહરની શરૂઆત
૩:૧૭ પૂર્વાહ્ન

જૈન પચ્ચક્ખાણ અને દૈનિક વ્રત

આધ્યાત્મિક મહત્વ, પ્રહર વ્યવસ્થા અને ઉપવાસ દર્શન

પચ્ચક્ખાણ શું છે? પચ્ચક્ખાણ જૈન ધર્મમાં ત્યાગ અથવા વ્રતનો વિધિપૂર્વક સંકલ્પ છે.

આધ્યાત્મિક ઉદ્દેશ્ય

પચ્ચક્ખાણ સ્વેચ્છાએ આત્મસંયમ સ્વીકારવાનો પવિત્ર સંકલ્પ છે. આહાર અને ઈન્દ્રિય આસક્તિનો ત્યાગ કરવાથી સંચિત કર્મોની નિર્જરા થાય છે અને સંયમ મજબૂત બને છે.

અહિંસા અને સંયમ

સૌર પ્રહર વ્યવસ્થા

જૈન સમયગણના ઘડિયાળના કાંટાને બદલે સૂર્યોદય અને સૂર્યાસ્ત સાથે જોડાયેલી છે. દિવસ અને રાત્રિ પ્રત્યેકને ૪ સમાન પ્રહરોમાં વહેંચવામાં આવે છે, જે ઋતુ અનુસાર લંબાય કે ઘટે છે.

૪ દિવસ + ૪ રાત્રિ પ્રહર

મુખ્ય વ્રત અને નિયમો

નવકારશી: સૂર્યોદયના ૪૮ મિનિટ પછી નવકાર ગણીને આહાર-જળ લેવું, જેથી સવારના સૂક્ષ્મ જીવોની હિંસાથી બચી શકાય.

ચોવિહાર: સૂર્યાસ્ત પહેલાં ચારેય આહાર (અન્ન, પાણી, ખાદિમ, સ્વાદિમ) નો સંપૂર્ણ ત્યાગ, રાત્રિના જીવોની રક્ષા કાજે.

ચૌવિહાર (૪-વિધ ત્યાગ)
જૈન પરંપરાઓ વિવિધ સંપ્રદાયો અને સંઘોમાં બદલાઈ શકે છે. ધાર્મિક આચરણ માટે તમારા ગુરુ કે પરંપરાનું માર્ગદર્શન લો.