મહત્વ અને આધ્યાત્મિક રહસ્ય
આધ્યાત્મિક મહત્વ, તત્વજ્ઞાન અને સનાતન મૂલ્યો
રક્ષાબંધન (નાળિયેરી પૂનમ / બળેવ) એ હિન્દુ સંસ્કૃતિનું પરમ પવિત્ર પર્વ છે જે ભાઈ-બહેનના નિઃસ્વાર્થ પ્રેમ, પરસ્પર સમર્પણ અને આજીવન રક્ષણના વચનને સમર્પિત છે. બહેનો ભાઈના જમણા કાંડા પર રક્ષાસૂત્ર (રાખડી) બાંધી તેના દીર્ઘાયુષ્ય, સુખ અને સમૃદ્ધિની પ્રાર્થના કરે છે.
રક્ષાસૂત્ર દ્વારા આસુરી શક્તિઓ સામે દૈવી સુરક્ષા પ્રાપ્ત થાય છે. ભવિષ્ય પુરાણ અનુસાર ઈન્દ્રાણી શચીએ દેવરાજ ઈન્દ્રને રક્ષાસૂત્ર બાંધ્યું હતું. આ દિવસે બ્રાહ્મણો દ્વારા યજ્ઞોપવીત બદલવાની (શ્રાવણી ઉપાકર્મ) વિધિ પણ સંપન્ન થાય છે.
મુખ્ય વિધિ અને અનુષ્ઠાન
પગલે-પગલે પૂજા વિધિ અને આચરણ
- ૧પગલું ૧
પ્રાતઃકાળે સ્નાન કરી ઈષ્ટદેવ અને ભગવાન ગણેશનું પૂજન.
- ૨પગલું ૨
ભદ્રા કાળનો સદંતર ત્યાગ (ભદ્રા રહિત સમયમાં જ રાખડી બાંધવી).
- ૩પગલું ૩
અપરાહ્ન કાળ અથવા પ્રદોષ કાળમાં શુભ મુહૂર્તમાં રાખડી બાંધવી.
- ૪પગલું ૪
પૂજા થાળીમાં રાખડી, કંકુ, અક્ષત, દીવો અને મિઠાઈ સજાવવી.
- ૫પગલું ૫
ભાઈને તિલક કરી જમણા હાથે રાખડી બાંધી મીઠાઈ ખવડાવવી.
પ્રધાન દેવતા અને પવિત્ર મંત્રો
શ્રી કૃષ્ણ અને દેવી યમુના • કલ્યાણકારી વૈદિક અને પૌરાણિક મંત્રોનો સંગ્રહ
ॐ सर्वे भवन्तु सुखिनः सर्वे सन्तु निरामयाः । सर्वे भद्राणि पश्यन्तु मा कश्चिद्दुःखभाग्भवेत् ॥ ॐ शान्तिः शान्तिः शान्तिः ॥ May all sentient beings be joyful. May all be free from illness and distress. May all behold what is auspicious and good. May none suffer. Om Peace, Peace, Peace!