૧૫ ફેબ્રુઆરી ૨૦૨૬•રવિવાર

મહાપર્વ•ભગવાન ભોળાનાથ શિવ

મહાશિવરાત્રિ

દેવાધિદેવ મહાદેવ અને માતા પાર્વતીના મંગલ પરિણય તેમજ જ્યોતિર્લિંગ પ્રાગટ્યનો પરમ પવિત્ર તહેવાર.

શુભ મુહૂર્ત અને પૂજા સમય

India•૧૫ ફેબ્રુઆરી ૨૦૨૬

૫૦ મિનિટ

નિશિતા કાળ શિવ પૂજા મુહૂર્ત૫૦ મિનિટ

૧૨:૦૩ સવારે, ૧૬ ફેબ્રુઆરી થી ૧૨:૫૩ સવારે, ૧૬ ફેબ્રુઆરી

પવિત્ર મધ્યરાત્રિ કાળ જ્યારે ભગવાન શિવ જ્યોતિર્લિંગ સ્વરૂપે પ્રગટ થયા હતા.

મુખ્ય પૂજા અને વ્રત સમય

મહાશિવરાત્રિ નિશિતા કાળ પૂજાશુભ

૧૨:૦૩ સવારે, ૧૬ ફેબ્રુઆરી થી ૧૨:૫૩ સવારે, ૧૬ ફેબ્રુઆરી

Supreme auspicious midnight window for Shiva Linga Abhishekam and sacred bilva patra offerings

રાત્રિ પ્રથમ પ્રહર પૂજાશુભ

૦૬:૧૦ સાંજે થી ૦૯:૧૯ સાંજે

First quarter night puja with milk (Dugdha Abhishekam)

રાત્રિ દ્વિતીય પ્રહર પૂજાશુભ

૦૯:૧૯ સાંજે થી ૧૨:૨૮ સવારે, ૧૬ ફેબ્રુઆરી

Second quarter night puja with curd (Dadhi Abhishekam)

રાત્રિ તૃતીય પ્રહર પૂજાશુભ

૧૨:૨૮ સવારે, ૧૬ ફેબ્રુઆરી થી ૦૩:૩૭ સવારે, ૧૬ ફેબ્રુઆરી

Third quarter night puja with ghee (Ghrita Abhishekam)

રાત્રિ ચતુર્થ પ્રહર પૂજાશુભ

૦૩:૩૭ સવારે, ૧૬ ફેબ્રુઆરી થી ૦૬:૪૭ સવારે, ૧૬ ફેબ્રુઆરી

Fourth quarter dawn puja with honey (Madhu Abhishekam)

શિવરાત્રિ પારણા સમયશુભ

૦૬:૪૭ સવારે, ૧૬ ફેબ્રુઆરી થી ૧૦:૪૭ સવારે, ૧૬ ફેબ્રુઆરી

Auspicious time to break the Maha Shivaratri fast next morning after sunrise

Calculated for Phalguna Krishna Chaturdashi.

Nishita Kaal is the 8th nocturnal division of the night from local sunset to next sunrise.

Ratri 4 Prahar timings divide the night into 4 equal quarters for continuous Jagaran.

🕉

મહત્વ અને આધ્યાત્મિક રહસ્ય

આધ્યાત્મિક મહત્વ, તત્વજ્ઞાન અને સનાતન મૂલ્યો

મહાશિવરાત્રિ એ મહા વદ ચૌદશના દિવસે ઉજવાતો શિવભક્તિનો સર્વોચ્ચ ઉત્સવ છે. આ દિવસે ભક્તો આખો દિવસ અને રાત ઉપવાસ રાખી શિવલિંગ પર ગંગાજળ, દૂધ, મધ અને બિલીપત્ર ચઢાવે છે તેમજ રાત્રિ જાગરણ કરી ॐ નમઃ શિવાય મંત્રનો અવિરત જાપ કરે છે.

અજ્ઞાન અને અંધકારનું નિવારણ, આત્મશુદ્ધિ અને મોક્ષપ્રાપ્તિ.

📜

પૌરાણિક કથા અને પ્રસંગ

શાસ્ત્રો અને ઇતિહાસમાં વર્ણવેલ પવિત્ર સંદર્ભ

કથા સાર (મુખ્ય પ્રસંગ)

"When the deadly Halahala poison threatened to destroy all creation during Samudra Manthan, Lord Shiva consumed it out of boundless compassion, holding it in His throat. On this sacred night, Shiva and Parvati united in celestial marriage."

The Shiva Purana narrates two momentous cosmic occurrences on Maha Shivaratri. First, during the cosmic Samudra Manthan, before the nectar of immortality (Amrita) could emerge, a lethal, burning poison named Halahala surfaced, threatening to incinerate the three worlds. Desperate, the Devas and Asuras prayed to Lord Shiva for salvation. Out of boundless compassion (Karuna), Lord Shiva gathered the venom in His palm and drank it. Goddess Parvati placed Her hand upon His throat to prevent the poison from entering His stomach. The venom remained in His throat, turning it dark blue and earning Him the eternal title 'Neelakantha'. To soothe the scorching heat, the gods and sages performed night-long abhishekam with cool Ganga water and Bilva leaves, singing His praises until dawn. Secondly, on this holy night, Lord Shiva married Goddess Parvati in the presence of all celestial beings, representing the ultimate harmonious union of Purusha (the Supreme Unmanifest Witness) and Prakriti (the Manifest Universe).

॥ इति शुभम् ॥•સનાતન ધર્મ ગ્રંથ સંગ્રહ

ॐ तत् सत्

મુખ્ય વિધિ અને અનુષ્ઠાન

પગલે-પગલે પૂજા વિધિ અને આચરણ

૧

અહોરાત્ર ઉપવાસ અને શિવ સ્મરણ

૨

ચાર પ્રહર શિવલિંગ પર પંચામૃત અભિષેક અને બીલીપત્ર અર્પણ

૩

રાત્રિ જાગરણ અને મહામૃત્યુંજય મંત્રનો અખંડ જાપ

૪

સવારે ચતુર્થ પ્રહર પૂજા પછી પારણાં

🕉

પ્રધાન દેવતા અને પવિત્ર મંત્રો

ભગવાન ભોળાનાથ શિવ • કલ્યાણકારી વૈદિક અને પૌરાણિક મંત્રોનો સંગ્રહ

૧

Maha Mrityunjaya Mantra (महामृत्युंजय मंत्र)

ॐ त्र्यम्बकं यजामहे सुगन्धिं पुष्टिवर्धनम् । उर्वारुकमिव बन्धनान्मृत्योर्मुक्षीय मामृतात् ॥

Om Tryambakam Yajamahe Sugandhim Pushti-Vardhanam, Urvarukamiva Bandhanan Mrityor Mukshiya Mamritat

ભાવાર્થ: We worship the three-eyed Lord Shiva, who is fragrant and nourishes all beings. May He liberate us from death and worldly bondage, just as a ripe cucumber effortlessly detaches from its vine.

૨

Shiva Panchakshara Stotram (शिव पंचाक्षर स्तोत्र)

नागेन्द्रहाराय त्रिलोचनाय भस्माङ्गरागाय महेश्वराय । नित्याय शुद्धाय दिगम्बराय तस्मै नकाराय नमः शिवाय ॥

Nagendra-Haraya Trilochanaya Bhasmanga-Ragaya Maheshvaraya, Nityaya Shuddhaya Digambaraya Tasmai Nakaraya Namah Shivaya

ભાવાર્થ: Salutations to the noble Lord Shiva, who wears the king of snakes as His garland, who has three eyes, whose body is smeared with sacred ash, who is eternal, pure, and boundless.

૩

Rudra Gayatri Mantra (रुद्र गायत्री)

ॐ तत्पुरुषाय विद्महे महादेवाय धीमहि । तन्नो रुद्रः प्रचोदयात् ॥

Om Tatpurushaya Vidmahe Mahadevaya Dhimahi, Tanno Rudrah Prachodayat

ભાવાર્થ: May we know the Supreme Reality. We meditate upon Mahadeva. May Lord Rudra inspire and guide our intellect.

આરતી અને સ્તુતિ

जय शिव ओंकारा, ॐ जय शिव ओंकारा । ब्रह्मा, विष्णु, सदाशिव, अर्द्धांगी धारा ॥ ॐ जय शिव ओंकारा... एकानन चतुरानन पंचानन राजे । हंसासन गरुड़ासन वृषवाहन साजे ॥ ॐ जय शिव ओंकारा... दो भुज चार चतुर्भुज दसभुज अति सोहे । त्रिगुण रूप निरखते त्रिभुवन जन मोहे ॥ ॐ जय शिव ओंकारा... अक्षमाला वनमाला मुण्डमाला धारी । त्रिपुरारी कंसारी कर माला धारी ॥ ॐ जय शिव ओंकारा... श्वेताम्बर पीताम्बर बाघम्बर अंगे । सनकादिक गरुड़ादिक भूतादिक संगे ॥ ॐ जय शिव ओंकारा... कर के मध्य कमण्डलु चक्र त्रिशूल धर्ता । जगकर्ता जगभर्ता जगसंहारकर्ता ॥ ॐ जय शिव ओंकारा... ब्रह्मा विष्णु सदाशिव जानत अविवेका । प्रणवाक्षर के मध्ये ये तीनों एका ॥ ॐ जय शिव ओंकारा... काशी में विश्वनाथ विराजत नन्दी ब्रह्मचारी । नित उठ दर्शन पावत महिमा अति भारी ॥ ॐ जय शिव ओंकारा... त्रिगुण शिवजी की आरती जो कोई नर गावे । कहत शिवानन्द स्वामी मनवांछित फल पावे ॥ ॐ जय शिव ओंकारा...

વિવિધ પ્રદેશોમાં ઉજવણી

ભારતના વિવિધ પ્રાંતો અને વિદેશોમાં ઉત્સવની અનન્ય પરંપરાઓ

Jyotirlinga Temples (Kashi, Ujjain, Somnath, Kedarnath, Trimbakeshwar)Bhasma Aarti & Shahi Snan

Hundreds of thousands of pilgrims join night-long queues for sacred Bhasma Aarti at Mahakaleshwar in Ujjain and Ganga abhishekam at Kashi Vishwanath.

Jammu & Kashmir (Kashmiri Pandits)Herath (Vatuk Puja)

Celebrated over several days as "Herath", featuring the elaborate worship of Vatuk Bhairava with dried fruits, walnuts, and traditional Kashmiri hymns.

Southern India (Andhra Pradesh, Tamil Nadu, Karnataka, Kerala)Maha Jagaran & Natyanjali

Classical dancers offer non-stop Natyanjali dance tributes to Lord Nataraja at Chidambaram, while devotees observe 24-hour waterless fasting and Temple Jagaran.

પરંપરાગત ભોગ અને પ્રસાદ

શુદ્ધ ભક્તિ અને ભાવથી અર્પિત પવિત્ર વાનગીઓ

🍯Bhang Thandai and Panchamrit

🍯Makhana Kheer and Sabudana Khichdi

🍯Roasted water chestnut flour (Singhara Lapsi)

🍯Boiled sweet potatoes and fruits

🍯Bael fruit and coconut prasad

પ્રામાણિક શાસ્ત્રો અને સંદર્ભ

✦Shiva Purana — Vidyeshvara Samhita & Rudra Samhita

✦Yajurveda — Sri Rudram (Namakam & Chamakam)

✦Skanda Purana — Kashi Khanda

✦Linga Purana — Lingodbhava Adhyaya

વ્રતના નિયમો અને પારણા વિધિ

✔Fasting starts at dawn of Krishna Chaturdashi and continues throughout the night.

✔Parana (fast breaking) is conducted on Amavasya morning after sunrise during the prescribed tithi window.