પંચાંગના પાંચ અંગ
૨૪ કલાકનો દૈનિક પ્રવાહ (સૂર્યોદયથી સૂર્યોદય)
સ્થાનિક સૌર દિવસસૂર્ય અને ચંદ્ર
સૂર્ય
ચંદ્ર
વિગતવાર પંચાંગ
ચંદ્રમાસ, સંવત અને બૃહસ્પતિ સંવત્સર
શુભ મુહૂર્ત
- બ્રહ્મ મુહૂર્તસવારના ૦૪:૨૦ – સવારના ૦૫:૦૩
- પ્રાતઃ સંધ્યાસવારના ૦૪:૪૨ – સવારના ૦૫:૪૭
- સવારના ૧૧:૫૫ – બપોરના ૧૨:૪૭
- વિજય મુહૂર્તબપોરના ૦૨:૩૨ – બપોરના ૦૩:૨૫
- ગૌધૂલિ મુહૂર્તસાંજના ૦૬:૫૫ – સાંજના ૦૭:૧૭
- સાયં સંધ્યાસાંજના ૦૬:૫૫ – રાત્રિના ૦૮:૦૦
- અમૃત કાળબપોરના ૦૩:૦૨ – સાંજના ૦૪:૨૬
- નિશીથ મુહૂર્તરાત્રિના ૧૧:૫૯ – રાત્રિના ૧૨:૪૩, ઓગસ્ટ ૩
- સવારના ૦૫:૪૬ – સાંજના ૦૫:૦૯
- કંઈ નહીં
- કંઈ નહીં
- કંઈ નહીં
- કંઈ નહીં
- કંઈ નહીં
- આખો દિવસ
- કંઈ નહીં
શુભ સમય માર્ગદર્શિકા: નવા કાર્યો શરૂ કરવા, યાત્રા અને શુભ વિધિઓ માટે બ્રહ્મ મુહૂર્ત, અભિજીત અને અમૃત કાળ પરંપરાગત રીતે પસંદ કરાય છે.
અશુભ કાળ
- સવારના ૦૭:૨૫ – સવારના ૦૯:૦૪
- યમગંડસવારના ૧૦:૪૨ – બપોરના ૧૨:૨૧
- ગુલિક કાળબપોરના ૦૧:૫૯ – બપોરના ૦૩:૩૮
- દુર્મુહૂર્તબપોરના ૧૨:૪૭ – બપોરના ૦૧:૪૦
- વર્જ્યમ્સવારના ૦૪:૨૪ – સવારના ૦૫:૪૯, ઓગસ્ટ ૩
- બાણ દોષચોર
- ભદ્રા (વિષ્ટિ)કંઈ નહીં
- વિંછુડોકંઈ નહીં
- પંચકકંઈ નહીં
- સાંજના ૦૫:૦૯ – સવારના ૦૫:૪૭, ઓગસ્ટ ૩
- કંઈ નહીં
- કંઈ નહીં
- કંઈ નહીં
- કંઈ નહીં
- કંઈ નહીં
- કંઈ નહીં
- કંઈ નહીં
- સાંજના ૦૬:૩૧ – સવારના ૦૫:૪૭, ઓગસ્ટ ૩
- કંઈ નહીં
પરંપરાગત માર્ગદર્શન: રાહુકાળ અને યમગંડમાં શુભ કાર્યો, નવા રોકાણ અને યાત્રા ટાળવી જોઈએ.
ઋતુ અને અયન
નિવાસ, શૂળ અને વાસ
મંત્રી મંડળ (ગ્રહ પરિષદ)
ચંદ્રબલમ્
તારાબલમ્
પંચક રહિત મુહૂર્ત ચક્ર
ઉદય લગ્ન સમય
અન્ય કેલેન્ડર અને યુગ ગણતરી
તહેવારો, વ્રત અને વિધિઓ
દર્શ અમાસ
મુખ્ય પર્વવૈદિક પંચાંગ અને સનાતન પરંપરા અનુસાર શ્રદ્ધા અને ભક્તિભાવપૂર્વક ઊજવાતો દર્શ અમાસ નો પવિત્ર પર્વ.
દર્શ અમાસ નું મહત્વ: ૧. સંસ્કૃતિ રક્ષણ: સનાતન પરંપરાઓ અને સંસ્કારોનું જતન થાય છે. ૨. સાત્વિક ઊર્જા: મન પવિત્ર બને છે અને સદ્વિચારોનો ઉદય થાય છે. ૩. પારિવારિક એકતા: પરસ્પર પ્રેમ, સદભાવ અને શાંતિ વધે છે.
- ✦સવારે સ્નાન કરી શુદ્ધ વસ્ત્રો ધારણ કરવા.
- ✦ઘરના પૂજા સ્થાનને સ્વચ્છ કરી ઘીનો દીવો અને ધૂપ કરવો.
- ✦ઈષ્ટદેવને તાજાં ફૂલો, અક્ષત અને નૈવેદ્ય ધરાવવું.
- ✦શાંતિ મંત્રો અને સ્તુતિઓનો ભાવપૂર્વક પાઠ કરવો.
- ✦આરતી કરી પરિવાર અને સ્નેહીજનોમાં પ્રસાદ વહેંચવો.
અન્વાધાન
મુખ્ય પર્વવૈદિક પંચાંગ અને સનાતન પરંપરા અનુસાર શ્રદ્ધા અને ભક્તિભાવપૂર્વક ઊજવાતો અન્વાધાન નો પવિત્ર પર્વ.
અન્વાધાન નું મહત્વ: ૧. સંસ્કૃતિ રક્ષણ: સનાતન પરંપરાઓ અને સંસ્કારોનું જતન થાય છે. ૨. સાત્વિક ઊર્જા: મન પવિત્ર બને છે અને સદ્વિચારોનો ઉદય થાય છે. ૩. પારિવારિક એકતા: પરસ્પર પ્રેમ, સદભાવ અને શાંતિ વધે છે.
- ✦સવારે સ્નાન કરી શુદ્ધ વસ્ત્રો ધારણ કરવા.
- ✦ઘરના પૂજા સ્થાનને સ્વચ્છ કરી ઘીનો દીવો અને ધૂપ કરવો.
- ✦ઈષ્ટદેવને તાજાં ફૂલો, અક્ષત અને નૈવેદ્ય ધરાવવું.
- ✦શાંતિ મંત્રો અને સ્તુતિઓનો ભાવપૂર્વક પાઠ કરવો.
- ✦આરતી કરી પરિવાર અને સ્નેહીજનોમાં પ્રસાદ વહેંચવો.
ઇષ્ટિ
મુખ્ય પર્વવૈદિક પંચાંગ અને સનાતન પરંપરા અનુસાર શ્રદ્ધા અને ભક્તિભાવપૂર્વક ઊજવાતો ઇષ્ટિ નો પવિત્ર પર્વ.
ઇષ્ટિ નું મહત્વ: ૧. સંસ્કૃતિ રક્ષણ: સનાતન પરંપરાઓ અને સંસ્કારોનું જતન થાય છે. ૨. સાત્વિક ઊર્જા: મન પવિત્ર બને છે અને સદ્વિચારોનો ઉદય થાય છે. ૩. પારિવારિક એકતા: પરસ્પર પ્રેમ, સદભાવ અને શાંતિ વધે છે.
- ✦સવારે સ્નાન કરી શુદ્ધ વસ્ત્રો ધારણ કરવા.
- ✦ઘરના પૂજા સ્થાનને સ્વચ્છ કરી ઘીનો દીવો અને ધૂપ કરવો.
- ✦ઈષ્ટદેવને તાજાં ફૂલો, અક્ષત અને નૈવેદ્ય ધરાવવું.
- ✦શાંતિ મંત્રો અને સ્તુતિઓનો ભાવપૂર્વક પાઠ કરવો.
- ✦આરતી કરી પરિવાર અને સ્નેહીજનોમાં પ્રસાદ વહેંચવો.
હરિયાળી અમાસ
મુખ્ય પર્વપાપમુક્તિ, આત્મશુદ્ધિ અને ભગવાન વિષ્ણુના પરમ પદની પ્રાપ્તિ માટે સમર્પિત હરિયાળી અમાસ નું અતિ પવિત્ર વ્રત.
હરિયાળી અમાસ નું આધ્યાત્મિક મહત્વ: ૧. પાપમુક્તિ: સમસ્ત જન્મોના પાપોનું નિવારણ થાય છે. ૨. ઇન્દ્રિય સંયમ: ઉપવાસથી શરીર અને મનની શુદ્ધિ થાય છે. ૩. મોક્ષ પ્રાપ્તિ: ભગવાન વિષ્ણુના પરમ ધામની પ્રાપ્તિ થાય છે.
- ✦અનાજ, ચોખા, કઠોળ અને મીઠાનો સંપૂર્ણ ત્યાગ કરવો.
- ✦સવારે સ્નાન કરી પીળા વસ્ત્રો પહેરી વિષ્ણુ ભગવાનનું ધ્યાન ધરવું.
- ✦શ્રી હરિને તુલસીપત્ર, પીળા ફૂલ અને પંચામૃત અર્પણ કરવા.
- ✦"ૐ નમો ભગવતે વાસુદેવાય" મંત્ર અને વિષ્ણુ સહસ્રનામનો પાઠ કરવો.
- ✦રાત્રે ભજન-કીર્તન સાથે જાગરણ કરવું.
- ✦બારસ (દ્વાદશી) ની સવારે શુભ મુહૂર્તમાં પારણા કરવા.
સોમવતી અમાસ
મુખ્ય પર્વવૈદિક પંચાંગ અને સનાતન પરંપરા અનુસાર શ્રદ્ધા અને ભક્તિભાવપૂર્વક ઊજવાતો Somavati Amavasya નો પવિત્ર પર્વ.
Somavati Amavasya નું મહત્વ: ૧. સંસ્કૃતિ રક્ષણ: સનાતન પરંપરાઓ અને સંસ્કારોનું જતન થાય છે. ૨. સાત્વિક ઊર્જા: મન પવિત્ર બને છે અને સદ્વિચારોનો ઉદય થાય છે. ૩. પારિવારિક એકતા: પરસ્પર પ્રેમ, સદભાવ અને શાંતિ વધે છે.
- ✦સવારે સ્નાન કરી શુદ્ધ વસ્ત્રો ધારણ કરવા.
- ✦ઘરના પૂજા સ્થાનને સ્વચ્છ કરી ઘીનો દીવો અને ધૂપ કરવો.
- ✦ઈષ્ટદેવને તાજાં ફૂલો, અક્ષત અને નૈવેદ્ય ધરાવવું.
- ✦શાંતિ મંત્રો અને સ્તુતિઓનો ભાવપૂર્વક પાઠ કરવો.
- ✦આરતી કરી પરિવાર અને સ્નેહીજનોમાં પ્રસાદ વહેંચવો.
પંચાંગના પાંચ અંગ અને દૈનિક પંચાંગ
તિથિ
1સૂર્ય અને ચંદ્ર વચ્ચેના ૧૨° ના કોણીય અંતરને તિથિ કહેવાય છે. તે વ્રત, તહેવારો અને ધાર્મિક ઉત્સવો નક્કી કરવા માટે અનિવાર્ય છે.
નક્ષત્ર
2ચંદ્ર રાશિચક્રના જે ૨૭ નક્ષત્ર ક્ષેત્રો (૧૩° ૨૦') માંથી પસાર થાય છે તેને નક્ષત્ર કહેવાય છે. તે મનની સ્થિતિ અને દિવસની ઊર્જા પર ઊંડો પ્રભાવ પાડે છે.
યોગ
3સૂર્ય અને ચંદ્રના સ્પષ્ટાંશનો સરવાળો ૨૭ વિભાગોમાં વહેંચાય છે, જેને યોગ કહે છે. તે દિવસના વાતાવરણની અનુકૂળતા દર્શાવે છે.
કરણ
4એક તિથિના અડધા ભાગને (૬°) કરણ કહેવાય છે. દૈનિક કાર્યો અને વિશિષ્ટ મુહૂર્તો માટે કરણ ખૂબ ઉપયોગી છે.
વાર
5સાત ગ્રહોના આધિપત્યવાળો વાર, જે સૂર્યોદયથી આગામી સૂર્યોદય સુધીના સમયચક્રનું મૂળ ઊર્જા તત્વ નક્કી કરે છે.