શુક્લ પક્ષ ચતુર્દશી • ૯૯% પ્રકાશશુક્લ પક્ષ (વધતો ચંદ્ર)
દૈનિક પંચાંગ

દૈનિક પંચાંગ, ૨૭ ઑગસ્ટ ૨૦૨૬

૧૪, શ્રાવણશુક્લ પક્ષ, ચતુર્દશી
૨૦૮૨ ગુજરાતી સંવત
૨૭
ઑગસ્ટ ૨૦૨૬
ગુરુવાર
પર્વો અને વ્રતો:શ્રાવણ પૂર્ણિમાઇષ્ટિરક્ષાબંધનચાતુર્માસ કાળ∞યોગ:શોભનસિદ્ધ યોગ

પંચાંગના પાંચ અંગ

તિથિ

સમાપ્તિ સમય સવારના ૦૯:૦૯
આગામી: પૂર્ણિમા

નક્ષત્ર

સમાપ્તિ સમય રાત્રિના ૦૨:૧૫, ઓગસ્ટ ૨૮
આગામી: શતભિષા

યોગ

સમાપ્તિ સમય સવારના ૦૭:૫૪
આગામી: અતિગંડ

કરણ

સમાપ્તિ સમય સવારના ૦૯:૦૯
આગામી: વિષ્ટિ (ભદ્રા)

વાર

ગુરુવાર
વાર (ગુરુ)
ગ્રહ સ્વામી: ગુરુ

૨૪ કલાકનો દૈનિક પ્રવાહ (સૂર્યોદયથી સૂર્યોદય)

સ્થાનિક સૌર દિવસ
સવારના ૦૫:૫૬ (સૂર્યોદય)૧૨:૦૦સાંજના ૦૬:૩૬ (સૂર્યાસ્ત)૦૦:૦૦સવારના ૦૫:૫૬, ઓગસ્ટ ૨૮ (આગામી સૂર્યોદય)
તિથિ
ચતુર્દશી (સવારના ૦૯:૦૯)
પૂર્ણિમા
નક્ષત્ર
ધનિષ્ઠા (સમાપ્તિ સમય રાત્રિના ૦૨:૧૫, ઓગસ્ટ ૨૮)
શતભિષા
યોગ
શોભન
અતિગંડ
કરણ
વણિજ (સવારના ૦૯:૦૯)
વિષ્ટિ (ભદ્રા) (સમાપ્તિ સમય રાત્રિના ૦૯:૩૨)
બવ

સૂર્ય અને ચંદ્ર

સૂર્ય

સૂર્યોદય
સવારના ૦૫:૫૬
સૂર્યાસ્ત
સાંજના ૦૬:૩૬
સૂર્ય રાશિ: સિંહદિનમાન: ૧૨ કલાક ૩૯ મિનિટમધ્યાહ્ન (સૂર્ય બપોર): બપોરના ૧૨:૧૬

ચંદ્ર

ચંદ્રોદય
સાંજના ૦૬:૦૯
ચંદ્રાસ્ત
સવારના ૦૫:૫૦, ઓગસ્ટ ૨૮
ચંદ્ર રાશિ: મકરરાત્રિમાન: ૧૧ કલાક ૨૦ મિનિટ

વિગતવાર પંચાંગ

શુક્લ પક્ષ
તિથિ
ચતુર્દશીસમાપ્તિ સમય સવારના ૦૯:૦૯• આગામી: પૂર્ણિમા
શોભનસમાપ્તિ સમય સવારના ૦૭:૫૪• આગામી: અતિગંડ
વાર
ગુરુવાર
માસ (અમાન્ત)
શ્રાવણ
ધનિષ્ઠાસમાપ્તિ સમય રાત્રિના ૦૨:૧૫, ઓગસ્ટ ૨૮• આગામી: શતભિષા
કરણ
વણિજ(સવારના ૦૯:૦૯)વિષ્ટિ (ભદ્રા)(રાત્રિના ૦૯:૩૨)બવ(સંપૂર્ણ રાત્રિ)
પક્ષ
શુક્લ પક્ષ(સુદ)
માસ (પૂણિર્માન્ત)
શ્રાવણ

રાશિ અને નક્ષત્ર વિગતો

સૂર્ય નક્ષત્ર: મઘા (પદ ૩)
ચંદ્ર રાશિ
મકર(બપોરના ૦૧:૩૫ સુધી)→ કુંભ (બપોરના ૦૧:૩૫ થી)
સૂર્ય રાશિ
સિંહ• નિરયણ પદ્ધતિ
સૂર્ય નક્ષત્ર
મઘાપદ ૩
નક્ષત્ર પદ
ધનિષ્ઠા (પદ ૧)સવારના ૦૭:૧૨ધનિષ્ઠા (પદ ૨)બપોરના ૦૧:૩૫ધનિષ્ઠા (પદ ૩)સાંજના ૦૭:૫૬ધનિષ્ઠા (પદ ૪)રાત્રિના ૦૨:૧૫, ઓગસ્ટ ૨૮શતભિષા (પદ ૧)ચાલુ
સૂર્ય રેખાંશ: ૧૨૯.૫૫°ચંદ્ર રેખાંશ: ૨૯૬°

ચંદ્રમાસ, સંવત અને બૃહસ્પતિ સંવત્સર

વિ.સં. ૨૦૮૩ · શક ૧૯૪૮
વિક્રમ સંવત
શક સંવત
૧૯૪૮પરાભવ
ગુજરાતી સંવત
૨૦૮૨પિંગળ
પ્રવિષ્ટા / ગતે
૧૧(સૌર માસ દિવસ)
બૃહસ્પતિ સંવત
રૌદ્રસુધી બપોરના ૦૩:૪૨, મંગળવાર, ૨૧ એપ્રિલ ૨૦૨૬
આગામી સંવત
દુર્મતિ(આગામી બૃહસ્પતિ વર્ષ)
ચંદ્રમાસ
શ્રાવણ(પૂર્ણિમાન્ત)
શ્રાવણ(અમાન્ય)
સંવત્સર ચક્ર
બાર્હસ્પત્ય ૬૦-વાર્ષિક ચક્ર(ઉત્તર/દક્ષિણ પરંપરા)

શુભ મુહૂર્ત

૧૬ મુહૂર્ત૯ સક્રિય
મુખ્ય સૌર મુહૂર્ત (૮)૮ સક્રિય
  • બ્રહ્મ મુહૂર્ત
    સવારના ૦૪:૨૬ – સવારના ૦૫:૧૧
  • પ્રાતઃ સંધ્યા
    સવારના ૦૪:૪૮ – સવારના ૦૫:૫૬
  • સવારના ૧૧:૫૧ – બપોરના ૧૨:૪૧
  • વિજય મુહૂર્ત
    બપોરના ૦૨:૨૩ – બપોરના ૦૩:૧૩
  • ગૌધૂલિ મુહૂર્ત
    સાંજના ૦૬:૩૬ – સાંજના ૦૬:૫૯
  • સાયં સંધ્યા
    સાંજના ૦૬:૩૬ – સાંજના ૦૭:૪૪
  • અમૃત કાળ
    સાંજના ૦૫:૪૬ – સાંજના ૦૭:૨૭
  • નિશીથ મુહૂર્ત
    રાત્રિના ૧૧:૫૪ – રાત્રિના ૧૨:૩૯, ઓગસ્ટ ૨૮
શુભ યોગ (૮)૧ સક્રિય
✨

શુભ સમય માર્ગદર્શિકા: નવા કાર્યો શરૂ કરવા, યાત્રા અને શુભ વિધિઓ માટે બ્રહ્મ મુહૂર્ત, અભિજીત અને અમૃત કાળ પરંપરાગત રીતે પસંદ કરાય છે.

અશુભ કાળ

૧૯ કાળ૯ સક્રિય
પ્રતિકૂળ કાળ અને દોષ (૧૦)૯ સક્રિય
  • બપોરના ૦૧:૫૧ – બપોરના ૦૩:૨૬
  • યમગંડ
    સવારના ૦૫:૫૬ – સવારના ૦૭:૩૧
  • ગુલિક કાળ
    સવારના ૦૯:૦૬ – સવારના ૧૦:૪૧
  • દુર્મુહૂર્ત
    સવારના ૧૦:૦૯ – સવારના ૧૧:૦૦
  • વર્જ્યમ્
    સવારના ૦૫:૦૨ – સવારના ૦૬:૪૪
  • બાણ દોષ
    અગ્નિ
  • ભદ્રા (વિષ્ટિ)
    સવારના ૦૯:૦૯ – રાત્રિના ૦૯:૩૨
  • વિંછુડો
    કંઈ નહીં
  • પંચક
    બપોરના ૦૧:૩૫ – સવારના ૦૫:૫૬, ઓગસ્ટ ૨૮
  • રાત્રિના ૦૨:૧૫ – સવારના ૦૫:૫૬, ઓગસ્ટ ૨૮
અશુભ યોગ (૯)૦ સક્રિય
💡

પરંપરાગત માર્ગદર્શન: રાહુકાળ અને યમગંડમાં શુભ કાર્યો, નવા રોકાણ અને યાત્રા ટાળવી જોઈએ.

ઋતુ અને અયન

વર્ષા ઋતુ
દૃક અયન
દક્ષિણાયન
દૃક ઋતુ
વર્ષા ઋતુ
નેત્રમ્
૨ (બે નેત્ર - અત્યંત શુભ)
વૈદિક અયન
દક્ષિણાયન
વૈદિક ઋતુ
વર્ષા ઋતુ
જીવ
૧ (પૂર્ણ જીવ - અત્યંત શુભ)

નિવાસ, શૂળ અને વાસ

પંચક રહિત: શુભ
ચંદ્ર નિવાસ
દક્ષિણ(બપોરના ૦૧:૩૫ સુધી)→પશ્ચિમ
અગ્નિવાસ
પાતાળ (અશુભ)(સમાપ્તિ સમય સવારના ૦૯:૦૯)→પૃથ્વી (અત્યંત શુભ)
દિશા શૂળ
દક્ષિણ(રાઈ ખાઈને યાત્રા કરવી)
શિવવાસ
ભોજન (ભોજન કરતાં)(સમાપ્તિ સમય સવારના ૦૯:૦૯)→સ્મશાન
રાહુ વાસ
દક્ષિણ
હોમાહુતિ
ચંદ્ર
કુંભ ચક્ર
દક્ષિણ
પંચક રહિત
શુભ

મંત્રી મંડળ (ગ્રહ પરિષદ)

રાજા
ગુરુ
મંત્રી
મંગળ
સેનાપતિ
ચંદ્ર
સસ્યાધિપતિ (ઉનાળુ પાક)
ગુરુ
ધાન્યાધિપતિ (શિયાળુ પાક)
બુધ
ધનાધિપતિ (નાણાં અને તિજોરી)
ગુરુ
મેઘાધિપતિ (વરસાદ અને વાદળો)
ચંદ્ર
રસાદિપતિ (તેલ, ઘી, શેરડી)
શનિ
નીરસાદિપતિ (ધાતુ અને રત્ન)
ગુરુ
ફલાધિપતિ
ચંદ્ર

ચંદ્રબલમ્

૬ શુભ / અનુકૂળ૧ અષ્ટમ ચંદ્ર (સાવધાની રાખવી)
શુભ / અનુકૂળ
પ્રતિકૂળ
અષ્ટમ ચંદ્ર (સાવધાની રાખવી)
શુભ / અનુકૂળ
શુભ / અનુકૂળ
પ્રતિકૂળ
પ્રતિકૂળ
શુભ / અનુકૂળ
પ્રતિકૂળ
શુભ / અનુકૂળ
પ્રતિકૂળ
શુભ / અનુકૂળ

તારાબલમ્

૧૫ શુભ / અનુકૂળ૧૨ પ્રતિકૂળ
પ્રત્યક્ (વિલંબ)પ્રતિકૂળ
ક્ષેમ (કલ્યાણ)શુભ / અનુકૂળ
વિપત્ (વિપત્તિ)પ્રતિકૂળ
સંપત્ (ધન-સમૃદ્ધિ)શુભ / અનુકૂળ
જન્મપ્રતિકૂળ
પરમ મિત્ર (અતિ શુભ)શુભ / અનુકૂળ
મિત્ર (હિતકારી)શુભ / અનુકૂળ
નિધન (નુકસાન)પ્રતિકૂળ
સાધના (સિદ્ધિ)શુભ / અનુકૂળ
પ્રત્યક્ (વિલંબ)પ્રતિકૂળ

પંચક રહિત મુહૂર્ત ચક્ર

૮ શુભ૫ અશુભ
સવારના ૦૫:૫૬ – સવારના ૦૭:૨૮
અગ્નિ પંચક (અગ્નિ ભય)
સવારના ૦૭:૨૮ – સવારના ૦૯:૩૮
શુભ પંચક
સવારના ૦૯:૩૮ – સવારના ૧૧:૫૩
શુભ પંચક
સવારના ૧૧:૫૩ – બપોરના ૦૨:૦૮
શુભ પંચક
બપોરના ૦૨:૦૮ – સાંજના ૦૪:૧૪
શુભ પંચક
સાંજના ૦૪:૧૪ – સાંજના ૦૬:૦૦
રોગ પંચક (સ્વાસ્થ્ય ચિંતા)
સાંજના ૦૬:૦૦ – સાંજના ૦૭:૩૪
શુભ પંચક
સાંજના ૦૭:૩૪ – રાત્રિના ૦૯:૦૫
મૃત્યુ પંચક (અત્યંત અશુભ)
રાત્રિના ૦૯:૦૫ – રાત્રિના ૧૦:૪૬
રોગ પંચક (સ્વાસ્થ્ય ચિંતા)
રાત્રિના ૧૦:૪૬ – રાત્રિના ૧૨:૪૪, ઓગસ્ટ ૨૮
શુભ પંચક
રાત્રિના ૧૨:૪૪ – રાત્રિના ૦૨:૫૭, ઓગસ્ટ ૨૮
અગ્નિ પંચક (અગ્નિ ભય)
રાત્રિના ૦૨:૫૭ – સવારના ૦૫:૧૩, ઓગસ્ટ ૨૮
રાજ પંચક (રાજ્ય લાભ)
સવારના ૦૫:૧૩ – સવારના ૦૫:૫૬, ઓગસ્ટ ૨૮
શુભ પંચક
—
—

ઉદય લગ્ન સમય

12 રાશિઓ
સવારના ૦૫:૫૬ – સવારના ૦૭:૨૮
સવારના ૦૭:૨૮ – સવારના ૦૯:૩૮
સવારના ૦૯:૩૮ – સવારના ૧૧:૫૩
સવારના ૧૧:૫૩ – બપોરના ૦૨:૦૮
બપોરના ૦૨:૦૮ – સાંજના ૦૪:૧૪
સાંજના ૦૪:૧૪ – સાંજના ૦૬:૦૦
સાંજના ૦૬:૦૦ – સાંજના ૦૭:૩૪
સાંજના ૦૭:૩૪ – રાત્રિના ૦૯:૦૫
રાત્રિના ૦૯:૦૫ – રાત્રિના ૧૦:૪૬
રાત્રિના ૧૦:૪૬ – રાત્રિના ૧૨:૪૪, ઓગસ્ટ ૨૮
રાત્રિના ૧૨:૪૪ – રાત્રિના ૦૨:૫૭, ઓગસ્ટ ૨૮
રાત્રિના ૦૨:૫૭ – સવારના ૦૫:૧૩, ઓગસ્ટ ૨૮
સવારના ૦૫:૧૩ – સવારના ૦૫:૫૬, ઓગસ્ટ ૨૮
—
—

અન્ય કેલેન્ડર અને યુગ ગણતરી

3 ક્ષેત્ર • 9 માન
વૈદિક કાળક્રમ
કલિયુગ વર્ષ
૫૧૨૭
કલિ અહર્ગણ
૧૮૭૨૮૧૪
લાહિરી અયનાંશ
૨૪.૨૨૮૫૫૩°
ખગોળીય ગણતરી
જુલિયન દિવસ
૨૪૬૧૨૭૯
સંશોધિત જુલિયન દિવસ
૬૧૨૭૯
રાતા ડાઈ (RD)
૭૩૯૮૫૫
રાષ્ટ્રીય અને જુલિયન તારીખો
રાષ્ટ્રીય તારીખ
૫ ભાદ્રપદ, ૧૯૪૮
નિરાયણ તારીખ
૧૦ ભાદ્રપદ, ૧૯૪૮
જુલિયન તારીખ
૧૪ ઑગસ્ટ, ૨૦૨૬ ઈ.સ.

તહેવારો, વ્રત અને વિધિઓ

૪ આજના વ્રત અને તહેવારો

શ્રાવણ પૂર્ણિમા

મુખ્ય પર્વ

શ્રાવણી પૂર્ણિમાએ ભાઈ-બહેનના અતૂટ સ્નેહ અને રક્ષાના પવિત્ર બંધનનું મહાપર્વ.

પૂજ્ય દેવતા
શ્રી કૃષ્ણ અને દેવી યમુના
ધાર્મિક મહત્વ

રક્ષાસૂત્ર દ્વારા આસુરી શક્તિઓ સામે દૈવી સુરક્ષા પ્રાપ્ત થાય છે. ભવિષ્ય પુરાણ અનુસાર ઈન્દ્રાણી શચીએ દેવરાજ ઈન્દ્રને રક્ષાસૂત્ર બાંધ્યું હતું. આ દિવસે બ્રાહ્મણો દ્વારા યજ્ઞોપવીત બદલવાની (શ્રાવણી ઉપાકર્મ) વિધિ પણ સંપન્ન થાય છે.

પૂજા વિધિ અને નિયમો
  • ✦પ્રાતઃકાળે સ્નાન કરી ઈષ્ટદેવ અને ભગવાન ગણેશનું પૂજન.
  • ✦ભદ્રા કાળનો સદંતર ત્યાગ (ભદ્રા રહિત સમયમાં જ રાખડી બાંધવી).
  • ✦અપરાહ્ન કાળ અથવા પ્રદોષ કાળમાં શુભ મુહૂર્તમાં રાખડી બાંધવી.
  • ✦પૂજા થાળીમાં રાખડી, કંકુ, અક્ષત, દીવો અને મિઠાઈ સજાવવી.
  • ✦ભાઈને તિલક કરી જમણા હાથે રાખડી બાંધી મીઠાઈ ખવડાવવી.

ઇષ્ટિ

મુખ્ય પર્વ

વૈદિક પંચાંગ અને સનાતન પરંપરા અનુસાર શ્રદ્ધા અને ભક્તિભાવપૂર્વક ઊજવાતો ઇષ્ટિ નો પવિત્ર પર્વ.

પૂજ્ય દેવતા
સર્વ સનાતન દેવગણ અને પરમાત્મા
ધાર્મિક મહત્વ

ઇષ્ટિ નું મહત્વ: ૧. સંસ્કૃતિ રક્ષણ: સનાતન પરંપરાઓ અને સંસ્કારોનું જતન થાય છે. ૨. સાત્વિક ઊર્જા: મન પવિત્ર બને છે અને સદ્વિચારોનો ઉદય થાય છે. ૩. પારિવારિક એકતા: પરસ્પર પ્રેમ, સદભાવ અને શાંતિ વધે છે.

પૂજા વિધિ અને નિયમો
  • ✦સવારે સ્નાન કરી શુદ્ધ વસ્ત્રો ધારણ કરવા.
  • ✦ઘરના પૂજા સ્થાનને સ્વચ્છ કરી ઘીનો દીવો અને ધૂપ કરવો.
  • ✦ઈષ્ટદેવને તાજાં ફૂલો, અક્ષત અને નૈવેદ્ય ધરાવવું.
  • ✦શાંતિ મંત્રો અને સ્તુતિઓનો ભાવપૂર્વક પાઠ કરવો.
  • ✦આરતી કરી પરિવાર અને સ્નેહીજનોમાં પ્રસાદ વહેંચવો.

રક્ષાબંધન

મુખ્ય પર્વ

શ્રાવણી પૂર્ણિમાએ ભાઈ-બહેનના અતૂટ સ્નેહ અને રક્ષાના પવિત્ર બંધનનું મહાપર્વ.

પૂજ્ય દેવતા
શ્રી કૃષ્ણ અને દેવી યમુના
ધાર્મિક મહત્વ

રક્ષાસૂત્ર દ્વારા આસુરી શક્તિઓ સામે દૈવી સુરક્ષા પ્રાપ્ત થાય છે. ભવિષ્ય પુરાણ અનુસાર ઈન્દ્રાણી શચીએ દેવરાજ ઈન્દ્રને રક્ષાસૂત્ર બાંધ્યું હતું. આ દિવસે બ્રાહ્મણો દ્વારા યજ્ઞોપવીત બદલવાની (શ્રાવણી ઉપાકર્મ) વિધિ પણ સંપન્ન થાય છે.

પૂજા વિધિ અને નિયમો
  • ✦પ્રાતઃકાળે સ્નાન કરી ઈષ્ટદેવ અને ભગવાન ગણેશનું પૂજન.
  • ✦ભદ્રા કાળનો સદંતર ત્યાગ (ભદ્રા રહિત સમયમાં જ રાખડી બાંધવી).
  • ✦અપરાહ્ન કાળ અથવા પ્રદોષ કાળમાં શુભ મુહૂર્તમાં રાખડી બાંધવી.
  • ✦પૂજા થાળીમાં રાખડી, કંકુ, અક્ષત, દીવો અને મિઠાઈ સજાવવી.
  • ✦ભાઈને તિલક કરી જમણા હાથે રાખડી બાંધી મીઠાઈ ખવડાવવી.

ચાતુર્માસ કાળ

મુખ્ય પર્વ

વૈદિક પંચાંગ અને સનાતન પરંપરા અનુસાર શ્રદ્ધા અને ભક્તિભાવપૂર્વક ઊજવાતો ચાતુર્માસ કાળ નો પવિત્ર પર્વ.

પૂજ્ય દેવતા
સર્વ સનાતન દેવગણ અને પરમાત્મા
ધાર્મિક મહત્વ

ચાતુર્માસ કાળ નું મહત્વ: ૧. સંસ્કૃતિ રક્ષણ: સનાતન પરંપરાઓ અને સંસ્કારોનું જતન થાય છે. ૨. સાત્વિક ઊર્જા: મન પવિત્ર બને છે અને સદ્વિચારોનો ઉદય થાય છે. ૩. પારિવારિક એકતા: પરસ્પર પ્રેમ, સદભાવ અને શાંતિ વધે છે.

પૂજા વિધિ અને નિયમો
  • ✦સવારે સ્નાન કરી શુદ્ધ વસ્ત્રો ધારણ કરવા.
  • ✦ઘરના પૂજા સ્થાનને સ્વચ્છ કરી ઘીનો દીવો અને ધૂપ કરવો.
  • ✦ઈષ્ટદેવને તાજાં ફૂલો, અક્ષત અને નૈવેદ્ય ધરાવવું.
  • ✦શાંતિ મંત્રો અને સ્તુતિઓનો ભાવપૂર્વક પાઠ કરવો.
  • ✦આરતી કરી પરિવાર અને સ્નેહીજનોમાં પ્રસાદ વહેંચવો.

પંચાંગના પાંચ અંગ અને દૈનિક પંચાંગ

5 અંગ
પંચાંગ એ પ્રાચીન વૈદિક કાળ-ગણતરીની પ્રમાણિત પ્રણાલી છે, જે સૂર્ય અને ચંદ્રની ખગોળીય ગતિના આધારે શુભ સમય દર્શાવે છે. 'દૈનિક' એટલે રોજીંદુ પંચાંગ.

તિથિ

1

સૂર્ય અને ચંદ્ર વચ્ચેના ૧૨° ના કોણીય અંતરને તિથિ કહેવાય છે. તે વ્રત, તહેવારો અને ધાર્મિક ઉત્સવો નક્કી કરવા માટે અનિવાર્ય છે.

નક્ષત્ર

2

ચંદ્ર રાશિચક્રના જે ૨૭ નક્ષત્ર ક્ષેત્રો (૧૩° ૨૦') માંથી પસાર થાય છે તેને નક્ષત્ર કહેવાય છે. તે મનની સ્થિતિ અને દિવસની ઊર્જા પર ઊંડો પ્રભાવ પાડે છે.

યોગ

3

સૂર્ય અને ચંદ્રના સ્પષ્ટાંશનો સરવાળો ૨૭ વિભાગોમાં વહેંચાય છે, જેને યોગ કહે છે. તે દિવસના વાતાવરણની અનુકૂળતા દર્શાવે છે.

કરણ

4

એક તિથિના અડધા ભાગને (૬°) કરણ કહેવાય છે. દૈનિક કાર્યો અને વિશિષ્ટ મુહૂર્તો માટે કરણ ખૂબ ઉપયોગી છે.

વાર

5

સાત ગ્રહોના આધિપત્યવાળો વાર, જે સૂર્યોદયથી આગામી સૂર્યોદય સુધીના સમયચક્રનું મૂળ ઊર્જા તત્વ નક્કી કરે છે.