# అధ్యాయం 4: ధారణ-పారణ వ్రతం

> అధ్యాయం 4 - ధారణ-పారణ వ్రతం. The discourse on Dharan-Paran Vrat, where alternate days of complete fasting and light eating are observed throughout the month, purifying both body and soul and earning divine grace.

Source: https://www.hinducalendar.today/te/panchang/lunar-month/shravana/shravana-mahatmya/shravana-mahatmya-chapter-4

[← అన్ని 30 అధ్యాయాలు (సూచిక)](https://www.hinducalendar.today/te/panchang/lunar-month/shravana/shravana-mahatmya/shravana-mahatmya)

## అధ్యాయ విశేషాలు

అధ్యాయం

అధ్యాయం 4

విషయం

ధారణ-పారణ వ్రతం

మూలం

శివ పురాణం, స్కంద పురాణం (సనత్కుమార సంహిత)

వక్త

సూతుడు (శౌనకాది ఋషులకు)

మాసం

శ్రావణ మాసం

## అధ్యాయం 4: సంపూర్ణ దివ్య కథ

11 పరిచ్ఛేదాలు

భగవాన శంకర నే బ్రహ్మాపుత్ర సే కహా, "హే ఋషివర! అబ మైం తుమ్హేం ధారణ-పారణ వ్రత కే బారే మేం బతాఊఁగా।" పూర్వ ప్రతిపదా తిథి కో పుణ్యాహవాచన కరవానే కే బాద మేరా వ్రత ధారణ కరనా చాహిఏ। ఏక దిన ధారణ ఔర దూసరే దిన ఉసకా పారణ కరనా చాహియే। ధారణ మేం ఉపవాస తథా పారణ మేం భోజన విహిత హై। మాస కీ సమాప్తి పర ఉద్యాపన కరనా చాహిఏ। శ్రావణ మాస కీ సమాప్తి పర కీర్తన, పుణ్యాహావచన కరాకర ఆచార్య తథా దూసరే బ్రాహ్మణోం కా వరణ కరనా చాహిఏ। శంకర-పార్వతీ కీ సోనే కీ ప్రతిమా కో ఘట కే ఊపర స్థాపిత కరనా చాహిఏ। రాత్రి మేం భక్తిపూర్వక శివమహాపురాణ కా శ్రవణ, కీర్తన ఆది కరకే రాత్రి జాగరణ కరనా చాహిఏ। ప్రాతఃకాల హవన కరనా చాహియే। "త్ర్యమ్బకం యజామహే…" మంత్ర సే తిల ఔర చావలోం కీ ఆహుతి దేనీ చాహిఏ। "వామదేవాయ విదమహే మహాదేవాయ ధీమహి। తన్నో రూద్రః ప్రచోదయాత।" మంత్ర సే ఘృత ఔర చావల కీ ఆహుతి దేనీ చాహిఏ। "ఓం నమః శివాయ" మంత్ర సే ఖీర కీ ఆహుతి దేనీ చాహిఏ। ఇసకీ పూర్ణాహుతి దేకర హోమ సమాప్త కరనా చాహిఏ। బ్రాహ్మణోం కో భోజన కరానా చాహిఏ ఔర ఆచార్య కా పూజన కరనా చాహియే। ఇస ప్రకార వ్రత కో పూర్ణ కరనే సే బ్రహ్మ హత్యా ఆది పాపోం సే మనుష్య ముక్త హో జాతా హై, ఇసమేం లేశమాత్ర భీ సన్దేహ నహీం హై।

హే సనత్కుమార! అబ తుమ శ్రావణ మాస మేం ఉపవాస కీ విధి సునో। శ్రావణ మాస కీ ప్రతిపదా తిథి కో మనుష్యోం ఏవం స్త్రియోం కో సంయతాత్మా ఏవం జితేన్ద్రియ హోకర వ్రత కా సంకల్ప కరనా చాహిఏ। అమావస్యా కే దిన లోగోం కో వృషభధ్వజ భగవాన మహాదేవ కా షోడ़శోపచార విధి సే పూజన కరనా చాహిఏ। బ్రాహ్మణోం కో వస్త్ర, అలంకార దేకర ఉనకా పూజన కరనా చాహియే। ఉన్హేం భోజన కరాకర దక్షిణా దేకర హాథ జోడ़కర విదా కరనా చాహిఏ।

ఇసీ తరహ మాస ఉపవాస కా వ్రత ముఝే ప్రీతిదాయక హై। ఏక లాఖ సంఖ్యా వాలీ రుద్రవర్తీ విధి సే కరనా చాహిఏ। ఇస విధి కో హే సనత్కుమార ధ్యానపూర్వక సునో। యహ సమ్పూర్ణ సిద్ధియోం కో దేనేవాలీ హై। సాధారణ రుఈ కీ గ్యారహ-గ్యారహ బత్తియాఁ నిర్మిత కరేం। యహ బత్తియాఁ "రుద్రబతి" నామ సే జానీ జాతీ హై। శ్రావణ మాస కే ప్రథమ దిన ఇస విధి సే సంకల్ప కరేం। "శ్రావణ మాస మేం దేవోం కే దేవ మహాదేవ హైం। మైం భక్తి పూర్వక గౌరీశ కీ ఏక లాఖ బత్తియోం సే ఆరతీ కరూఁగా।" యహ సంకల్ప కర ప్రతిదిన ఏక హజార బత్తియోం ద్వారా పూజన కరనా చాహిఏ। వ్రత కీ సమాప్తి పర ఇకహత్తర హజార బత్తియోం సే ఆరతీ కరనీ చాహిఏ యా ప్రతిదిన తీన హజార బత్తియోం సే ఆరతీ కర అన్తిమ దిన తేరహ హజార బత్తియోం సే ఆరతీ కరనీ చాహియే యా ఏక హీ దిన మేం ఏక లాఖ బత్తియోం సే ఆరతీ కరనీ చాహిఏ। యహ బత్తియాఁ ముఝే సబసే అధిక ప్రియ హైం। ఇనకో శుద్ధ ఘీ సే హీ ప్రజ్జ్వలిత కరనా చాహియే। ఇసకే బాద సదాశివ కా పూజన కరకే కథా సుననీ చాహియే।

సనత్కుమార భగవాన రుద్ర సే బోలే, "హే మహాదేవ! ముఝే అబ ఆప యహ బతానే కా కష్ట కరేం కి ఇస వ్రత కా ప్రభావ క్యా హై? ఇస వ్రత కో కిసనే కియా హై ఔర ఇస వ్రత కే ఉద్యాపన కీ విధి క్యా హై? యే సబ బాతేం ముఝసే విస్తారపూర్వక కహియే।"

భగవాన శివ బ్రహ్మాపుత్ర సనత్కుమార సే బోలే, "తుమనే జో ముఝసే పూఛా హై ఉసకో మైం తుమ్హేం బతాతా హూఁ, ధ్యానపూర్వక సునో। యహ వ్రత సబ వ్రతోం మేం శ్రేష్ఠ ఔర మహాన పుణ్య ప్రదాన కరనే వాలా హై తథా సమ్పూర్ణ ఉపద్రవోం కో నాశ కరనే వాలా హై। యహ వ్రత పుత్ర, పౌత్ర తథా సౌభాగ్య కో ప్రదాన కరనే వాలా మానా జాతా హై। సత్య తో యహ హై కి తీనోం లోకోం మేం రుద్రవర్తీ జైసా దూసరా కోఈ భీ వ్రత నహీం హై। ఇసకే సమ్బన్ధ మేం మైం తుమ్హేం ఏక కథా సునాతా హూఁ।"

క్షిప్రా నదీ కే కినారే ఉజ్జయినీ నామ కీ ఏక సున్దర నగరీ హై। ఉస నగర మేం సుగన్ధా నామ కీ ఏక అత్యన్త సున్దర వైశ్యా రహతీ థీ। ఉస వైశ్యా నే కఈ యువా పురుషోం తథా బ్రాహ్మణోం కే ధర్మ భ్రష్ట కియే। బార-బార బహుత సే రాజాఓం తథా రాజకుమారోం కో బిగాడ़ా। ఇస ప్రకార ఉసనే అనేకోం వ్యక్తియోం కో బురీ తరహ సే లూటా ఔర లూటనే కే బాద ధక్కే దేకర ఘర సే బాహర నికాల దియా। అబ వే సమ్మానిత నాగరిక శర్మ కే మారే కిసీ కో అపనా ముఁహ తక న దిఖా సకతే థే। ఉస సుగన్ధా వైశ్యా కే శరీర సే నికలీ సుగన్ధీ ఏక కోస తక ఫైలతీ రహతీ థీ। పృథ్వీ పర ఉసకే రూప లావణ్య కీ ఖ్యాతి దూర-దూర తక ఫైల గఈ। వహ గాయన విద్యా మేం ఛః రాగ తథా ఛత్తీస రాగనియోం మేం నిపుణ థీ। నృత్య మేం వహ రమ్భా ఆది దేవాంగనాఓం కో పీఛే ఛోడ़ చుకీ థీ।

ఏక బార వహ వైశ్యా క్షిప్రా నదీ కే తట పర గఈ। వహాఁ ఉసనే సబ ఓర ఋషియోం కో దేఖా। కుఛ బ్రాహ్మణ స్నాన కర రహే థే తో కుఛ భగవాన శివ యా భగవాన విష్ణు కీ అర్చనా కర రహే థే। ఉసనే వహాఁ ఋషి వశిష్ఠ కో బైఠే దేఖా। ఉనకే దర్శన మాత్ర కే ప్రభావ సే ఉస వైశ్యా కీ బుద్ధి పరివర్తిత హో గఈ। ఉసకా మన వైశ్యా కే జీవన తథా విషయోం సే హట గయా। వహ వైశ్యా మహర్షి వశిష్ఠ కే చరణోం మేం గిరకర అపనే పాప కర్మోం కే నాశ కా ఉపాయ పూఛనే లగీ। సుగన్ధా వైశ్యా నే కహా, "ప్రభు! మైంనే ఆజతక బహుత పాప కియే హైం। ఆప ముఝే ఉన పాపోం సే ఛుటకారా దిలానే కా కోఈ ఉపాయ బతాఇయే।"

మహర్షి వశిష్ఠ ఉస వైశ్యా కీ బాత సునకర బోలే, "తుమ మేరీ బాత ధ్యానపూర్వక సునో। తేరే పాపోం కా నాశ జిస పుణ్య కే కరనే సే హోగా వహ సబ ఉపాయ తుమ్హేం మైం బతాతా హూఁ। తూ వారాణసీ మేం జాకర రుద్రవర్తీ నామక వ్రత కో కర। యహ వ్రత మహాన పుణ్య దేనేవాలా తథా శివ శంకర కీ భక్తి మేం మన కో లగానే వాలా హై। ఇస వ్రత కే కరనే సే తుమ్హారీ సద్గతి హో సకతీ హై।"

మహర్షి వశిష్ఠ కే వచన సునకర వహ సుగన్ధా నామక వైశ్యా అపనా ఖజానా నౌకరోం వ మిత్రోం కో లేకర వారాణసీ చలీ గఈ। ఉసనే మహర్షి వశిష్ఠ ద్వారా బతాయే వ్రత కో విధి విధాన సహిత కియా। జిసకే ఫలస్వరూప వహ వైశ్యా పంచ భౌతిక శరీర కో త్యాగకర భగవాన శంకర కే శరీర మేం విలీన హో గఈ। జో భీ స్త్రీ ఇస వ్రత కో జిస ఇచ్ఛా కో లేకర కరతీ హై ఉసే వహ అవశ్య ప్రాప్త హోతీ హై।

హే సనత్కుమార! అబ తుమ మాణికవర్తియోం కా మహాత్మ్య సునో। మాణికవర్తియోం కా వ్రత కరనే సే స్త్రీ మేరే అర్ధాసన కీ భాగీదార బన జాతీ హై। వహ స్త్రీ మహాప్రలయాన్త తక మేరీ ప్రియా హోకర నివాస కరతీ హై। అబ మైం తుమ్హేం ఇస వ్రత కీ పూర్తి కే లిఏ ఇసకీ వ్రతోద్యాపన విధి బతాతా హూఁ।

ఇస వ్రత కో కరనే వాలీ స్త్రీ పార్వతీ సహిత శంకర కీ ప్రతిమా స్థాపిత కరే। శివ పార్వతీ కీ ప్రతిమా స్వర్ణ కీ బనీ హోనీ చాహిఏ తథా వృషభ కీ ప్రతిమా చాఁదీ కీ బనీ హోనీ చాహిఏ। యథావిధి పూజన కరకే రాత్రి జాగరణ కరే। ప్రాతఃకాల నదీ మేం జాకర స్నాన కరే। భక్తి పూర్వక ఆచార్య కా వరణ కరే తథా గ్యారహ బ్రాహ్మణోం కే ద్వారా ఘీ, పాయస ఏవం బేల-పత్రోం సే హవన కరానా చాహిఏ అథవా రుద్రసూక్త, రుద్రగాయత్రీ యా మూల మంత్ర ద్వారా హవన కరానా చాహియే। పూర్ణాహుతి కర ఆచార్య ఆది కీ పూజా కరకే గ్యారహ బ్రాహ్మణోం కో జోడ़ే సహిత భోజన కరానా చాహిఏ। ఇస ప్రకార జో భీ స్త్రీ వ్రత పూరా కరతీ హై వహ సమ్పూర్ణ పాపోం సే ముక్త హో జాతీ హై। స్థాపిత సామగ్రీ, ఘట, శివ పార్వతీ ప్రతిమా ఆది ఆచార్య కో సమర్పిత కరనీ చాహియే। ఇస వ్రత కో కరనేవాలీ స్త్రీ ఏవం ఉసకే పతి కో ఏక హజార అశ్వమేఘ యజ్ఞ కే ఫల కీ ప్రాప్తి హోతీ హై।

॥ ఇతి శ్రీస్కాందపురాణే శ్రావణమాహాత్మ్యే అధ్యాయం 4 సంపూర్ణమ్ ॥

## శ్రావణ మాసంలో ఇతర ముఖ్య వ్రతాలు మరియు పండుగలు

[శ్రావణ మాసం (సమగ్ర వివరాలు) →](https://www.hinducalendar.today/te/panchang/lunar-month/shravana/shravana-month)[శివ సోమవార వ్రత కథ →](https://www.hinducalendar.today/te/vrat-katha/weekdays/somavara/shiva-somavara-vrat-katha)[శ్రావణ శివరాత్రి ముహూర్తం →](https://www.hinducalendar.today/te/festivals/sawan/sawan-shivaratri-date-time)[మంగళగౌరీ వ్రత కథ →](https://www.hinducalendar.today/te/vrat-katha/mangala-gauri/mangala-gauri-vrat-katha)[నాగ పంచమి పూజా విధానం →](https://www.hinducalendar.today/te/festivals/nag-panchami/nag-panchami-date-time)[రక్షాబంధన్ ముహూర్తం →](https://www.hinducalendar.today/te/festivals/rakhi/info/rakhi)