# प्रदोषव्रतम् 2026: दिनाङ्कः महत्त्वं च

> प्रदोषव्रतम् 2026: हिन्दुपञ्चाङ्गे दिनाङ्कान् समयान् पारम्परिकं महत्त्वं च जानीत। पर्वसम्बद्धानां व्रतानां पूजाविधीनां च विवरणं पश्यन्तु।

Source: https://www.hinducalendar.today/sa/festivals/pradosh-vrat

## महत्त्वम् आध्यात्मिकरहस्यं च

आध्यात्मिकं महत्त्वं तात्त्विकभावः शाश्वतमूल्यानि च

महत्त्वम् आध्यात्मिकरहस्यं च

प्रदोषव्रतम् भगवतः शिवस्य आराधनानिरतं परमं पुण्यपर्व अस्ति। अस्मिन् दिने शिवलिङ्गे गङ्गाजल-दुग्ध-बिल्वपत्रार्पणेन महापुण्यफलं लभ्यते।

आध्यात्मिकं महत्त्वं तात्त्विकभावः शाश्वतमूल्यानि च

प्रदोषव्रतम् व्रतस्य महत्त्वम्: १. पापक्षयः - जन्मजन्मान्तरोपात्तपापानां नाशः भवति। २. चित्तशुद्धिः - मनः प्रशान्तं ध्याननिष्ठं च भवति। ३. मोक्षप्राप्तिः - शिवकृपया शिवसायुज्यं लभते।

## पौराणिकी कथा प्रसङ्गश्च

शास्त्रेषु इतिहासे च वर्णिताः पावनाः संदर्भाः

कथासारः (मुख्यप्रसङ्गः)

“शिवपुराणानुसारं समुद्रमथने समुत्पन्नं हालाहलं विषं जगद्रक्षणार्थं भगवान् शङ्करः कण्ठे अधारयत्, येन स नीलकण्ठः जातः। तस्य कृपामहिम्नः स्मरणार्थम् इदं व्रतम् आचर्यते।”

शिवपुराणानुसारं समुद्रमथने समुत्पन्नं हालाहलं विषं जगद्रक्षणार्थं भगवान् शङ्करः कण्ठे अधारयत्, येन स नीलकण्ठः जातः। तस्य कृपामहिम्नः स्मरणार्थम् इदं व्रतम् आचर्यते।

[सम्पूर्णां कथां पठन्तु](https://www.hinducalendar.today/sa/vrat-katha/pradosha/pradosha-vrat-katha)

## प्रमुखाः विधयः अनुष्ठानानि च

क्रमशः पूजाविधिः आचरणं च

1. १ चरणम् १ प्रातः स्नात्वा शुद्धवस्त्रधारी भूत्वा शिवव्रतं सङ्कल्पयेत्।
2. २ चरणम् २ शिवलिङ्गे पञ्चामृतेन गङ्गाजलेन च रुद्राभिषेकं कुर्यात्।
3. ३ चरणम् ३ त्रिदल-बिल्वपत्राणि, भस्म, चन्दनं च समर्पयेत्।
4. ४ चरणम् ४ "ॐ नमः शिवाय" मन्त्रस्य महामृत्युञ्जयमन्त्रस्य च जपः विधेयः।
5. ५ चरणम् ५ प्रदोषकाले घृतदीपं प्रज्वाल्य शिवारार्तिकं कुर्यात्।

## प्रधानदेवता पावनाश्च मन्त्राः

भगवान् शिवः (देवाधिदेवः महादेवः) • कल्याणकाराः वैदिकाः पौराणिकाश्च मन्त्राः

१

#### रुद्र मन्त्रः

ॐ नमो भगवते रुद्राय ॥

भावार्थः

कल्याणमूर्तये सर्वरूपाय भगवते रुद्राय नमो नमः।

108 जपः પાવનમન્ત્રઃ

[अधिकाः मन्त्राः](https://www.hinducalendar.today/sa/vedic-mantra/gods/lord-shiva/shiva-mantras)

## पारम्परिकभोगः नैवेद्यं च

भक्त्या समर्पितं पवित्रं नैवेद्यम्

🍯 पञ्चामृतम्

🍯 पायसम्

🍯 बिल्वपत्राणि

🍯 फलानि

## प्रामाणिकशास्त्राणि संदर्भाश्च

✦ शिवमहापुराणम्

✦ लिङ्गपुराणम्

✦ श्रीनमकमचमकम्

## व्रतनियमाः पारणविधिश्च

✓ दिने उपवासः कार्यः। परेद्युः सूर्योदयानन्तरं पारणं विधेयम्।